Chapter 12 · Verse 5
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
येषां श्रीमद्यशोदासुतपदकमले नास्ति भक्तिर्नराणां येषामाभीरकन्याप्रियगुणकथने नानुरक्ता रसज्ञा । येषां श्रीकृष्णलीलाललितरसकथासादरौ नैव कर्णौ धिक् तान् धिक् तान् धिगेतान् कथयति सततं कीर्तनस्थो मृदंगः
Transliteration
yeṣāṃ śrīmadyaśodāsutapadakamale nāsti bhaktirnarāṇāṃ yeṣāmābhīrakanyāpriyaguṇakathane nānuraktā rasajñā | yeṣāṃ śrīkṛṣṇalīlālalitarasakathāsādarau naiva karṇau dhik tān dhik tān dhigetān kathayati satataṃ kīrtanastho mṛdaṃgaḥ
Translation
ज्यांच्या श्रीमद् यशोदा पुत्राच्या पदकमलात भक्ती नाही, त्या नरांच्या; ज्यांच्या अभीर कन्येच्या प्रिय गुण कथनात त्यांना रस नाही, त्या रसज्ञांना. ज्यांच्या श्रीकृष्ण लीला आणि ललित रस कथांमध्ये आदर नाही, त्यांचे कान नाहीत, धिक त्यांना, धिक त्यांना, धिक त्यांना, असे सतत कीर्तन करणारा मृदंग बोलतो.
Literal meaning: ज्यांच्या श्रीमद् यशोदा पुत्राच्या पदकमलात भक्ती नाही, त्या नरांच्या; ज्यांच्या अभीर कन्येच्या प्रिय गुण कथनात त्यांना रस नाही, त्या रसज्ञांना. ज्यांच्या श्रीकृष्ण लीला आणि ललित रस कथांमध्ये आदर नाही, त्यांचे कान नाहीत, धिक त्यांना, धिक त्यांना, धिक त्यांना, असे सतत कीर्तन करणारा मृदंग बोलतो.
Explanation
भगवंत श्रीकृष्णाच्या भक्तीत आणि त्यांच्या लीलांमध्ये रस नसलेल्यांना धिक्कार आहे.
या श्लोकात चाणक्य यांनी भक्तीच्या महत्त्वावर जोर दिला आहे. ज्यांच्या हृदयात श्रीकृष्णाच्या भक्तीचा भाव नाही, ज्यांना श्रीकृष्णाच्या लीलांचा आनंद घेण्यात रस नाही, त्यांना धिक्कार केला जातो. यशोदा पुत्राच्या भक्तीत आणि अभिर कन्येच्या गुणगायनात रस नसलेले लोक, हे रसज्ञ असले तरी त्यांचे कान हे आध्यात्मिक संगीत ऐकण्यात असमर्थ आहेत. मृदंग, जो कीर्तनात सतत वाजतो, तो अशा लोकांना धिक्कारतो, कारण त्यांना आध्यात्मिक आनंदाची गोडी नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-05