Languages

Chapter 13 · Verse 12

Chapter 13 · Verse 12

Attributed to Chanakya (Kautilya)

Sanskrit

बन्धाय विषयासङ्गो मुक्त्यै निर्विषयं मनः । मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः

Transliteration

bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṃ manaḥ | mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ

Translation

বন্দনের জন্য বিষয়ের আসক্তি, মুক্তির জন্য নিরবিষয় মন। মনই মানুষের জন্য বন্দন ও মুক্তির কারণ।

Literal meaning: বন্দনের জন্য বিষয়ের আসক্তি, মুক্তির জন্য নিরবিষয় মন। মনই মানুষের জন্য বন্দন ও মুক্তির কারণ।

Explanation

মানুষের বন্দন ও মুক্তির কারণ হল মন।

এই শ্লোকে বলা হয়েছে যে, মানুষের বন্দন এবং মুক্তির মূল কারণ হল তার মন। যখন মন বিষয়বস্তু বা ভোগের প্রতি আসক্ত হয়, তখন মানুষ বন্দী হয়ে যায়। আর যখন মন নিরবিষয় বা বিষয়বস্তু থেকে মুক্ত হয়, তখন সে মুক্তি পায়। এই শ্লোকটি আমাদের শেখায় যে, আমাদের মনকে নিয়ন্ত্রণ করা অত্যন্ত গুরুত্বপূর্ণ, কারণ মনই আমাদের সুখ-দুঃখের মূল।

Source edition (provenance)

sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 13-12

Share X Facebook