Chapter 13 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
बन्धाय विषयासङ्गो मुक्त्यै निर्विषयं मनः । मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः
Transliteration
bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṃ manaḥ | mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ
Translation
ബന്ധത്തിനും മോക്ഷത്തിനും മനുഷ്യരുടെ മനസ്സാണ് കാരണം; ആ മനസ്സിനെ വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴി തടയുന്നു.
Literal meaning: ബന്ധത്തിനും മോക്ഷത്തിനും മനുഷ്യരുടെ മനസ്സാണ് കാരണം; വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴി തടയുന്നു.
Explanation
മനസ്സിന്റെ ബന്ധവും മോക്ഷവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം.
ചാണക്ക്യനീതി എന്ന ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന്റെ ശക്തി, ബന്ധവും മോക്ഷവും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന കാരണമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സ്, അതിന്റെ ആകർഷണങ്ങൾക്കും വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ, അത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വഴി തടയുന്നു. അതായത്, മനസ്സിനെ നന്നായി നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. വിഷയം, ആകർഷണം, ഇഷ്ടം എന്നിവയിൽ കുടുങ്ങിയാൽ, വ്യക്തി മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കുകയും, അതിനെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിർത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 13-12