Chapter 13 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
बन्धाय विषयासङ्गो मुक्त्यै निर्विषयं मनः । मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः
Transliteration
bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṃ manaḥ | mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ
Translation
బంధానికి విషయాసంగం, విముక్తికి నిర్విషయం మనస్సు. మనస్సే మానవుల బంధమోక్షాల కారణం.
Literal meaning: బంధానికి విషయాలపై ఆసక్తి, విముక్తికి నిర్విషయం (అనగా, విషయాలపై ఆసక్తి లేని) మనస్సు. మనస్సే మానవుల బంధం మరియు విముక్తికి కారణం.
Explanation
మనస్సు బంధానికి మరియు విముక్తికి కారణం.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు మనస్సు యొక్క శక్తిని మరియు దాని ప్రాముఖ్యతను వివరించారు. బంధం అనగా మనస్సు విషయాలకు ఆసక్తి చూపడం, అంటే మనస్సు అనేక విషయాలకు బంధించబడుతుంది. దీనివల్ల మనిషి బంధంలో ఉంటాడు.另一方面, విముక్తి అనగా మనస్సు విషయాల నుండి విడిపోవడం, అంటే మనస్సు నిర్విషయంగా ఉండటం. ఈ స్థితిలో మనిషి స్వేచ్ఛగా, శాంతిగా ఉంటాడు. అందువల్ల, మనస్సు మానవుల బంధం మరియు విముక్తికి ప్రధాన కారణం. మనస్సు ఎలా పనిచేస్తుందో, దాని ఆసక్తులు ఏవైనా, అవి మన జీవితాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తోంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 13-12