Chapter 13 · Verse 8
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
राज्ञि धर्मिणि धर्मिष्ठाः पापे पापाः समे समाः । राजानमनुवर्तन्ते यथा राजा तथा प्रजाः
Transliteration
rājñi dharmiṇi dharmiṣṭhāḥ pāpe pāpāḥ same samāḥ | rājānamanuvartante yathā rājā tathā prajāḥ
Translation
राज्यात धर्म असताना धर्मिष्ठ लोक असतात, पापात पापी असतात, आणि समानतेत समान असतात. राजा जसा असतो, तशाच प्रजाही असते.
Literal meaning: राज्यात धर्म असताना धर्मिष्ठ लोक असतात, पापात पापी असतात, आणि समानतेत समान असतात. राजा जसा असतो, तशाच प्रजाही असते.
Explanation
राजा जसा असतो, तशाच प्रजाही असते.
या श्लोकात चाणक्य म्हणतात की, जेव्हा राज्यात धर्म असतो, तेव्हा तिथे धर्मिष्ठ लोक असतात. याचा अर्थ असा की, एक राजा जो धर्माचे पालन करतो, त्याच्या राज्यात लोकही धर्माचे पालन करतात. याउलट, जर राजा पापी असेल, तर त्याच्या राज्यात पापी लोक असतील. राजा आणि प्रजेमध्ये एक प्रकारचा संबंध असतो; राजा जसा असतो, तशाच प्रजाही असते. त्यामुळे राजा आपल्या आचारधर्माने प्रजेला प्रभावित करतो. हे दर्शवते की, एक चांगला राजा आपल्या लोकांना चांगले मार्गदर्शन करतो आणि त्यांना योग्य वर्तनाची शिकवण देतो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 13-08