Chapter 14 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
प्रस्तावसदृशं वाक्यं प्रभावसदृशं प्रियम् । आत्मशक्तिसमं कोपं यो जानाति स पण्डितः
Transliteration
prastāvasadṛśaṃ vākyaṃ prabhāvasadṛśaṃ priyam | ātmaśaktisamaṃ kopaṃ yo jānāti sa paṇḍitaḥ
Translation
ప్రస్తావసదృశం వాక్యం, ప్రభాసదృశం ప్రియం, ఆత్మశక్తిసమం కోపం, యో జానాతి స పండితః.
Literal meaning: ప్రస్తావకు సమానమైన వాక్యం, ప్రభావానికి సమానమైన ప్రియమైనది, ఆత్మశక్తికి సమానమైన కోపాన్ని తెలిసినవాడు పండితుడు.
Explanation
సమర్థంగా మాట్లాడే, ప్రభావవంతంగా ప్రియమైన మాటలు, మరియు ఆత్మశక్తికి సమానమైన కోపాన్ని అర్థం చేసుకునే వ్యక్తి పండితుడు.
ఈ శ్లోకంలో, చాణక్యుడు పండితుడి లక్షణాలను వివరిస్తున్నారు. ప్రస్తావసదృశం వాక్యం అంటే, సమర్థంగా మాట్లాడే వ్యక్తి, తన మాటలు బలమైనవి మరియు ప్రభావవంతమైనవి కావాలి. ప్రభాసదృశం ప్రియం అంటే, అతని మాటలు ఇతరులకు ప్రియమైనవి కావాలి. ఆత్మశక్తిసమం కోపం అంటే, తన కోపం కూడా తన ఆత్మశక్తికి సమానంగా ఉండాలి, అంటే, కోపాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, దానిని నియంత్రించడం, మరియు అవసరమైతే మాత్రమే ప్రదర్శించడం. ఈ లక్షణాలు కలిగిన వ్యక్తి పండితుడు అని చాణక్యుడు చెబుతున్నారు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 14-15