Chapter 14 · Verse 2
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
आत्मापराधवृक्षस्य फलान्येतानि देहिनाम् । दारिद्र्यदुःखरोगाणि बन्धनव्यसनानि च
Transliteration
ātmāparādhavṛkṣasya phalānyetāni dehinām | dāridryaduḥkharogāṇi bandhanavyasanāni ca
Translation
आत्मापराध वृक्ष के फल ये हैं: दरिद्रता, दुख, रोग, बंधन और व्यसन।
Literal meaning: आत्मापराध वृक्ष के फल ये हैं: दरिद्रता, दुख, रोग, बंधन और व्यसन।
Explanation
आत्मापराध के परिणाम दुखद होते हैं।
इस श्लोक में कहा गया है कि आत्मापराध वृक्ष के फल दरिद्रता, दुख, रोग, बंधन और व्यसन हैं। इसका तात्पर्य यह है कि जब व्यक्ति अपने आत्मा के प्रति अपराध करता है या अपने नैतिक मूल्यों से भटकता है, तो इसके परिणामस्वरूप उसे जीवन में अनेक प्रकार की कठिनाइयों का सामना करना पड़ता है। यह श्लोक हमें यह सिखाता है कि आत्मा की शुद्धता और नैतिकता का पालन करना आवश्यक है, क्योंकि इसके अभाव में जीवन में दरिद्रता, मानसिक और शारीरिक दुख, बंधन और व्यसन जैसी समस्याएँ उत्पन्न होती हैं।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 14-02