Chapter 14 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पुनर्वित्तं पुनर्मित्रं पुनर्भार्या पुनर्मही । एतत्सर्वं पुनर्लभ्यं न शरीरं पुनः पुनः
Transliteration
punarvittaṃ punarmitraṃ punarbhāryā punarmahī | etatsarvaṃ punarlabhyaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ
Translation
पुनः संपत्ति, पुनः मित्र, पुनः पत्नी, पुनः पृथ्वी; हे सर्व पुन्हा मिळवता येते, परंतु शरीर पुन्हा मिळत नाही.
Literal meaning: पुनः संपत्ति, पुनः मित्र, पुनः पत्नी, पुनः पृथ्वी; हे सर्व पुन्हा मिळवता येते, परंतु शरीर पुन्हा मिळत नाही.
Explanation
संपत्ति, मित्र, पत्नी आणि पृथ्वी पुन्हा मिळवता येतात, परंतु शरीर पुन्हा मिळवता येत नाही.
या श्लोकात चाणक्यांनी जीवनातील महत्त्वाच्या गोष्टींचा उल्लेख केला आहे. संपत्ति, मित्र, पत्नी आणि पृथ्वी यांसारख्या गोष्टींना आपण पुन्हा मिळवू शकतो, म्हणजेच जीवनात अनेकदा आपण या गोष्टींचा पुनःप्राप्ती करू शकतो. परंतु, शरीर एकदा नष्ट झाल्यावर ते पुन्हा मिळवता येत नाही. यामुळे, चाणक्य आपल्याला सांगत आहेत की, आपले शरीर हे अत्यंत मौल्यवान आहे आणि त्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. जीवनात भौतिक गोष्टींची पुनर्प्राप्ती शक्य असली तरी, शरीराची एकदाच मिळालेली संधी हुकवली की ती पुन्हा मिळवता येत नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 14-03