Chapter 14 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धर्माख्याने श्मशाने च रोगिणां या मतिर्भवेत् । सा सर्वदैव तिष्ठेच्चेत्को न मुच्येत बन्धनात्
Transliteration
dharmākhyāne śmaśāne ca rogiṇāṃ yā matirbhavet | sā sarvadaiva tiṣṭheccetko na mucyeta bandhanāt
Translation
ധർമ്മം, ശ്മശാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ രോഗികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആ ചിന്ത എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആരും അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാൻ കഴിയില്ല.
Literal meaning: ധർമ്മം, ശ്മശാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ രോഗികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആ ചിന്ത എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആരും അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാൻ കഴിയില്ല.
Explanation
ധർമ്മവും ശ്മശാനങ്ങളും രോഗികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചിന്ത എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആരും അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാൻ കഴിയില്ല.
ഈ ശ്ലോകം ധർമ്മം (നീതിയും) ശ്മശാനങ്ങൾ (മരണത്തിന്റെ സ്ഥലം) എന്നിവയിൽ രോഗികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചിന്തയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. രോഗികൾക്ക് അവരുടെ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാൻ കഴിയുന്നില്ല, കാരണം അവരുടെ മനസ്സിൽ ധർമ്മം, മരണവും, ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥവും സംബന്ധിച്ച ചിന്തകൾ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഈ ചിന്തകൾ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ അടിമത്തം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ആരും ഈ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാതെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാൻ കഴിയില്ല.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 14-06