Chapter 15 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पठन्ति चतुरो वेदान्धर्मशास्त्राण्यनेकशः । आत्मानं नैव जानन्ति दर्वी पाकरसं यथा
Transliteration
paṭhanti caturo vedāndharmaśāstrāṇyanekaśaḥ | ātmānaṃ naiva jānanti darvī pākarasaṃ yathā
Translation
चतुर लोक अनेक वेद, धर्मशास्त्रे वाचन करतात; परंतु त्यांना स्वतःचा आत्मा कसा आहे हे माहित नसते, जसे दर्वीला पाकरसाची चव कळत नाही.
Literal meaning: चतुर लोक अनेक वेद, धर्मशास्त्रे वाचन करतात; परंतु त्यांना स्वतःचा आत्मा कसा आहे हे माहित नसते, जसे दर्वीला पाकरसाची चव कळत नाही.
Explanation
चतुर लोक अनेक शास्त्रे वाचतात, पण स्वतःच्या आत्म्याची माहिती नसते.
या श्लोकात चाणक्यांनी सांगितले आहे की, अनेक बुद्धिमान आणि विद्वान लोक वेद, धर्मशास्त्र आणि अन्य शास्त्रांचे वाचन करतात. तथापि, त्यांना स्वतःच्या आत्म्याची, म्हणजेच त्यांच्या खऱ्या स्वरूपाची माहिती नसते. यामध्ये दर्वी (बाजारात मिळणारा एक प्रकारचा गोड पदार्थ) आणि पाकरसाची चव याचा उपमा दिली आहे. जसे दर्वीला पाकरसाची चव कळत नाही, तसाच विद्वान लोकांना त्यांच्या आत्म्याचा अनुभव घेता येत नाही. यामुळे हे स्पष्ट होते की, बाह्य ज्ञान मिळवणे महत्त्वाचे असले तरी, आत्मज्ञान मिळवणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-12