Chapter 15 · Verse 13
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धन्या द्विजमयी नौका विपरीता भवार्णवे । तरन्त्यधोगताः सर्वे उपरिष्ठाः पतन्त्यधः
Transliteration
dhanyā dvijamayī naukā viparītā bhavārṇave | tarantyadhogatāḥ sarve upariṣṭhāḥ patantyadhaḥ
Translation
धन्य आहे ती द्विजमयी नौका, जी भवार्णवात उलट आहे. सर्व खाली जाणारे तिला पार करतात, तर वर जाणारे खाली पडतात.
Literal meaning: धन्य आहे ती द्विजमयी नौका, जी भवार्णवात उलट आहे. सर्व खाली जाणारे तिला पार करतात, तर वर जाणारे खाली पडतात.
Explanation
उलट दिशेने जाणारी नौका सर्वांना पार करते, तर वर जाणारे खाली पडतात.
या श्लोकात द्विजमयी नौकेचा उल्लेख आहे, जी भवार्णवात उलट आहे. याचा अर्थ असा आहे की, जीवनात काही गोष्टी उलट दिशेने चालल्यास त्या यशस्वी होऊ शकतात. या श्लोकात सांगितले आहे की, जे लोक खाली जातात, ते या उलट नौकेच्या साहाय्याने पार करतात, तर जे वर जाण्याचा प्रयत्न करतात, ते खाली पडतात. याचा अर्थ असा की, यश मिळवण्यासाठी कधी कधी उलट दिशेने जाणे आवश्यक असते. यामुळे आपल्याला समजते की, योग्य मार्ग निवडणे आणि परिस्थितीला अनुकूल असलेल्या पद्धतीने पुढे जाणे किती महत्त्वाचे आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 15-13