Chapter 16 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अतिक्लेशेन यद्द्रव्यमतिलोभेन यत्सुखम् । शत्रूणां प्रणिपातेन ते ह्यर्था मा भवन्तु मे
Transliteration
atikleśena yaddravyamatilobhena yatsukham | śatrūṇāṃ praṇipātena te hyarthā mā bhavantu me
Translation
अत्यंत कष्टाने जो धन मिळवला जातो, अत्यधिक लोभाने जो सुख मिळवला जातो, शत्रूंच्या प्रणिपाताने ते सर्व माझ्यासाठी अर्थहीन असू नये.
Literal meaning: अत्यंत कष्टाने जो धन मिळवला जातो, अत्यधिक लोभाने जो सुख मिळवला जातो, शत्रूंच्या प्रणिपाताने ते सर्व माझ्यासाठी अर्थहीन असू नये.
Explanation
कष्टाने मिळवलेले धन आणि लोभाने मिळवलेले सुख अर्थहीन असावे.
या श्लोकात चाणक्य स्पष्ट करतात की, अत्यंत कष्टाने मिळवलेले धन आणि अत्यधिक लोभाने मिळवलेले सुख हे दोन्ही अर्थहीन असावे. म्हणजेच, जेव्हा आपण कोणत्याही गोष्टीसाठी खूप कष्ट करतो किंवा लोभाने काही मिळवतो, तेव्हा त्या गोष्टींचा वास्तविक आनंद किंवा मूल्य कमी होते. शत्रूंच्या प्रणिपातामुळे मिळवलेले धन किंवा सुख हे देखील त्याच प्रमाणे अर्थहीन असावे, कारण ते आपल्याला शत्रूंच्या कृतींमुळे मिळाले आहे. यामुळे चाणक्य आपल्याला शिकवतात की, जीवनात मिळवलेले सर्व काही मूल्यवान असावे, आणि ते योग्य मार्गाने मिळवले पाहिजे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-11