Chapter 2 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
लालनाद्बहवो दोषास्ताडने बहवो गुणाः । तस्मात्पुत्रं च शिष्यं च ताडयेन्न तु लालयेत्
Transliteration
lālanādbahavo doṣāstāḍane bahavo guṇāḥ | tasmātputraṃ ca śiṣyaṃ ca tāḍayenna tu lālayet
Translation
पालनामुळे अनेक दोष उत्पन्न होतात, तर मारहाणामुळे अनेक गुण विकसित होतात. त्यामुळे पुत्र आणि शिष्य यांना मारहाण करावी, त्यांना लाड करणे नाही.
Literal meaning: पालनामुळे अनेक दोष असतात, मारहाणामुळे अनेक गुण असतात. त्यामुळे पुत्र आणि शिष्य यांना मारहाण करणे, लाड करणे नाही.
Explanation
पालनामुळे दोष निर्माण होतात, तर कठोर शिक्षेमुळे गुण विकसित होतात.
या श्लोकात चाणक्य स्पष्ट करतात की, जर आपण आपल्या मुलांना किंवा शिष्यांना फक्त प्रेमाने वागवले, तर त्यांच्यात अनेक दोष निर्माण होऊ शकतात. उलट, जर त्यांना योग्य प्रकारे शिस्त लावली, म्हणजेच थोडी कठोरता दाखवली, तर त्यांच्यात अनेक गुण विकसित होतात. हे लक्षात घेतल्यास, शिस्त आणि कठोर शिक्षण हे आवश्यक आहे, जेणेकरून व्यक्ती योग्य मार्गावर जाऊ शकेल आणि त्याच्या गुणांची वृद्धी होईल. त्यामुळे, चाणक्य यांना हे मान्य आहे की, प्रेम आणि लाड यापेक्षा शिस्त आणि कठोरता अधिक महत्त्वाची आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-12