Chapter 2 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
नदीतीरे च ये वृक्षाः परगेहेषु कामिनी । मन्त्रहीनाश्च राजानः शीघ्रं नश्यन्त्यसंशयम्
Transliteration
nadītīre ca ye vṛkṣāḥ parageheṣu kāminī | mantrahīnāśca rājānaḥ śīghraṃ naśyantyasaṃśayam
Translation
ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳು ಪರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದ ರಾಜರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
Literal meaning: ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳು ಪರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದ ರಾಜರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
Explanation
ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳು ಪರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದ ರಾಜರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯರು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳನ್ನು ಪರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿಯಂತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಂದರೆ, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪರಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಾಗ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ರಾಜರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅಥವಾ 'ಮಂತ್ರ' ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಖಚಿತ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-15