Chapter 2 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
नदीतीरे च ये वृक्षाः परगेहेषु कामिनी । मन्त्रहीनाश्च राजानः शीघ्रं नश्यन्त्यसंशयम्
Transliteration
nadītīre ca ye vṛkṣāḥ parageheṣu kāminī | mantrahīnāśca rājānaḥ śīghraṃ naśyantyasaṃśayam
Translation
नदीच्या काठावर जे वृक्ष आहेत, ते परगृहांमध्ये कामिनी आहेत. मंत्रहीन राजे निघून जातात, यामध्ये शंका नाही.
Literal meaning: नदीच्या काठावर जे वृक्ष आहेत, ते परगृहांमध्ये कामिनी आहेत. मंत्रहीन राजे लवकरच नष्ट होतात, यात शंका नाही.
Explanation
नदीच्या काठावरचे वृक्ष आणि मंत्रहीन राजे यांचा नाश होतो.
या श्लोकात नदीच्या काठावर असलेल्या वृक्षांचा उल्लेख आहे, जे परगृहांमध्ये कामिनी म्हणजेच सुंदरता आणि आकर्षणाचे प्रतीक आहेत. यामध्ये एक गूढ संदेश आहे की, जेव्हा कोणतीही गोष्ट किंवा व्यक्ती (जसे की राजे) त्यांच्या शक्ती किंवा मंत्रांपासून वंचित असतात, तेव्हा त्यांचा नाश होतो. राजे जेव्हा त्यांच्या अधिकार किंवा ज्ञानाच्या अभावात असतात, तेव्हा त्यांना लवकरच नष्ट होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे, हे दर्शवते की शक्ती आणि ज्ञान यांचा अभाव असणे हे अत्यंत धोकादायक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-15