Chapter 3 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
उद्योगे नास्ति दारिद्र्यं जपतो नास्ति पातकम् । मौनेन कलहो नास्ति नास्ति जागरिते भयम्
Transliteration
udyoge nāsti dāridryaṃ japato nāsti pātakam | maunena kalaho nāsti nāsti jāgarite bhayam
Translation
उद्योगात दारिद्र्य नाही, जपण्यात पातक नाही. मौनात कलह नाही, जागरित अवस्थेत भय नाही.
Literal meaning: उद्योगात (कर्मात) दारिद्र्य नाही, जपण्यात (स्मरणात) पातक नाही. मौनात (शांततेत) कलह नाही, जागरित अवस्थेत (जागृत असताना) भय नाही.
Explanation
उद्योग आणि प्रयत्नांमुळे दारिद्र्य दूर होते, जपण्यामुळे पातक होत नाही, मौनात कलह नसतो आणि जागरूकतेत भय नसते.
या श्लोकात चाणक्य यांनी उद्योग, जप, मौन आणि जागरूकतेच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकला आहे. उद्योग म्हणजे मेहनत आणि प्रयत्न, ज्यामुळे व्यक्ती दारिद्र्यापासून दूर राहू शकते. जप म्हणजे ध्यान किंवा मंत्र जपणे, ज्यामुळे पातक किंवा पाप होत नाही. मौन म्हणजे शांतता, ज्यामध्ये कलह किंवा वाद नसतो. जागरूकता म्हणजे सजगता, ज्यामध्ये भय किंवा चिंता नसते. या सर्व गोष्टी एकत्रितपणे व्यक्तीला यशस्वी बनवतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-11