Chapter 3 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अतिरूपेण वा सीता अतिगर्वेण रावणः । अतिदानाद्बलिर्बद्धो ह्यतिसर्वत्र वर्जयेत्
Transliteration
atirūpeṇa vā sītā atigarveṇa rāvaṇaḥ | atidānādbalirbaddho hyatisarvatra varjayet
Translation
अतिरूपाने किंवा सीता, अतिगर्वाने रावण; अतिदानामुळे बलि बंधनात आहे, त्यामुळे त्याला सर्वत्र वर्ज्य करावे.
Literal meaning: अतिरूपाने किंवा सीता, अतिगर्वाने रावण; अतिदानामुळे बलि बंधनात आहे, त्यामुळे त्याला सर्वत्र वर्ज्य करावे.
Explanation
अतिरूप, गर्व आणि अतिदानामुळे व्यक्तीला वर्ज्य करावे लागते.
या श्लोकात तीन गोष्टींचा उल्लेख आहे: अतिरूप, गर्व आणि अतिदान. 'अतिरूपेण' म्हणजे अत्यधिक रूप किंवा बाह्य स्वरूप, 'अतिगर्वेण' म्हणजे गर्वाने भरलेला, आणि 'अतिदानाद्' म्हणजे अत्यधिक दान देणे. याचा अर्थ असा आहे की, जेव्हा व्यक्ती अत्यधिक गर्व किंवा बाह्य स्वरूपात असते, किंवा अत्यधिक दान देण्याच्या गर्वात असते, तेव्हा ती व्यक्ती वर्ज्य ठरते. रावणाच्या उदाहरणातून हे स्पष्ट होते, जो गर्वाने भरलेला होता आणि त्याच्या अतिरूपामुळे त्याला वर्ज्य केले गेले. यामुळे, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे की, गर्व आणि अतिरूपता व्यक्तीला सामाजिक जीवनात वर्ज्य करतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-12