Chapter 3 · Verse 20
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
धर्मार्थकाममोक्षाणां यस्यैकोऽपि न विद्यते । अजागलस्तनस्येव तस्य जन्म निरर्थकम्
Transliteration
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yasyaiko'pi na vidyate | ajāgalastanasyeva tasya janma nirarthakam
Translation
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांपैकी एकही गोष्ट ज्याच्यात नाही, त्याचे जन्म निरर्थक आहे, जसे अजागलाच्या स्तनात दूध नसते.
Literal meaning: धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांपैकी एकही गोष्ट ज्याच्यात नाही, त्याचे जन्म निरर्थक आहे, जसे अजागलाच्या स्तनात दूध नसते.
Explanation
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांपैकी एकही गोष्ट नसलेला व्यक्ती निरर्थक जन्म घेतो.
या श्लोकात चाणक्य स्पष्ट करतात की, जीवनात धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या चार प्रमुख गोष्टींचा समावेश असावा लागतो. यांपैकी एकही गोष्ट नसल्यास, व्यक्तीचे जीवन निरर्थक ठरते. अजागलाच्या स्तनात दूध नसल्यास, त्याला कोणताही उपयोग नाही, तसाच हा व्यक्तीही जीवनात काहीही साध्य करू शकत नाही. त्यामुळे, जीवनात या चार गोष्टींचा समावेश करणे आवश्यक आहे, अन्यथा जीवनाची किंमत कमी होते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-20