Chapter 4 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
एकाकिना तपो द्वाभ्यां पठनं गायनं त्रिभिः । चतुर्भिर्गमनं क्षेत्रं पञ्चभिर्बहुभी रणः
Transliteration
ekākinā tapo dvābhyāṃ paṭhanaṃ gāyanaṃ tribhiḥ | caturbhirgamanaṃ kṣetraṃ pañcabhirbahubhī raṇaḥ
Translation
ఒకరితో తపస్సు, ఇద్దరితో చదవడం, ముగ్గురితో గానం; నాలుగురితో ప్రదేశానికి వెళ్లడం, ఐదుగురితో యుద్ధం.
Literal meaning: ఒకరితో తపస్సు, ఇద్దరితో చదవడం, ముగ్గురితో గానం; నాలుగురితో ప్రదేశానికి వెళ్లడం, ఐదుగురితో యుద్ధం.
Explanation
సాధన, చదువు, సంగీతం, ప్రయాణం, యుద్ధం వంటి కార్యాలను వేరు వేరు సంఖ్యలతో చేయడం.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు వివిధ కార్యాలను చేయడానికి అవసరమైన వ్యక్తుల సంఖ్యను వివరించాడు. ఒకరితో తపస్సు అంటే, వ్యక్తిగత సాధనకు ఒకరే చాలు. ఇద్దరితో చదవడం అంటే, ఇద్దరు కలిసి చదవడం ద్వారా మంచి ఫలితం సాధించవచ్చు. ముగ్గురితో గానం అంటే, మూడు వ్యక్తులు కలిసి గానం చేయడం ద్వారా సంగీతం మరింత అందంగా ఉంటుంది. నాలుగురితో ప్రదేశానికి వెళ్లడం అంటే, నాలుగు వ్యక్తులు కలిసి ప్రయాణం చేయడం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. ఐదుగురితో యుద్ధం అంటే, ఐదుగురు కలిసి యుద్ధం చేయడం ద్వారా శక్తి పెరుగుతుంది. ఈ విధంగా, శ్లోకంలో వ్యక్తుల సంఖ్య ఆధారంగా కార్యాల యొక్క ఫలితాలను చాణక్యుడు వివరించాడు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-12