Chapter 4 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
इन्द्रियाणि च संयम्य बकवत्पण्डितो नरः । देशकालबलं ज्ञात्वा सर्वकार्याणि साधयेत् कः कालः कानि मित्राणि को देशः कौ व्ययागमौ । कश्चाहं का च मे शक्तिरिति चिन्त्यं मुहुर्मुहुः
Transliteration
indriyāṇi ca saṃyamya bakavatpaṇḍito naraḥ | deśakālabalaṃ jñātvā sarvakāryāṇi sādhayet kaḥ kālaḥ kāni mitrāṇi ko deśaḥ kau vyayāgamau | kaścāhaṃ kā ca me śaktiriti cintyaṃ muhurmuhuḥ
Translation
इंद्रियांना नियंत्रित करून, बुद्धिमान मनुष्य देश, काळ आणि शक्ती जाणून सर्व कार्ये साध्य करतो. कोणता काळ आहे, कोणती मित्रे आहेत, कोणता देश आहे, कोणते खर्च आणि लाभ आहेत? मी कोण आहे, माझी शक्ती काय आहे, हे विचार करत राहतो.
Literal meaning: इंद्रियांना नियंत्रित करून, बुद्धिमान मनुष्य देश, काळ आणि शक्ती जाणून सर्व कार्ये साध्य करतो. कोणता काळ आहे, कोणती मित्रे आहेत, कोणता देश आहे, कोणते खर्च आणि लाभ आहेत? मी कोण आहे, माझी शक्ती काय आहे, हे विचार करत राहतो.
Explanation
बुद्धिमान व्यक्तीने इंद्रियांचे नियंत्रण करून, परिस्थिती आणि शक्तींचा विचार करून कार्ये साध्य करावी.
या श्लोकात चाणक्य हे सांगतात की, बुद्धिमान व्यक्तीने आपल्या इंद्रियांचे नियंत्रण करणे आवश्यक आहे. याचा अर्थ असा आहे की, आपल्याला आपल्या इच्छांना आणि भावनांना नियंत्रित करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून आपण योग्य निर्णय घेऊ शकू. त्यानंतर, व्यक्तीने देश, काळ आणि शक्ती यांचा विचार करून त्याच्या कार्यांची यशस्विता साधावी. यामध्ये विचारले जात आहे की, कोणता काळ आहे, कोणती मित्रे आहेत, कोणता देश आहे, आणि कोणते खर्च आणि लाभ आहेत? हे सर्व विचार करूनच आपण आपल्या कार्यात यशस्वी होऊ शकतो. तसेच, व्यक्तीने स्वतःची ओळख आणि शक्ती यांचा विचार करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून तो आपल्या क्षमतांचा योग्य उपयोग करू शकेल.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-18