Chapter 4 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अयममृतनिधानं नायकोऽप्योषधीनां अमृतमयशरीरः कान्तियुक्तोऽपि चन्द्रः । भवति विगतरश्मिर्मण्डलं प्राप्य भानोः परसदननिविष्टः को लघुत्वं न याति आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पञ्चैतानि हि सृज्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः
Transliteration
ayamamṛtanidhānaṃ nāyako'pyoṣadhīnāṃ amṛtamayaśarīraḥ kāntiyukto'pi candraḥ | bhavati vigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca | pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ
Translation
ಈ ಜೀವಂತ ಶರೀರವು ಅಮೃತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಔಷಧಿಯ ನಾಯಕನಾದ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಆದರೆ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಸೂರ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆಯುಷ್ಯ, ಕಾರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ, ಇವುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವಿಗೆ ಮಾತ್ರ.
Literal meaning: ಈ ಅಮೃತನಿಧಾನವು ಔಷಧಿಯ ನಾಯಕನಂತೆ, ಅಮೃತಮಯ ಶರೀರವು ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವಾದ ಚಂದ್ರನಂತೆ; ಆದರೆ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಸೂರ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆಯುಷ್ಯ, ಕಾರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ, ಇವುಗಳು ಗರ್ಭಸ್ಥನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
Explanation
ಜೀವನದ ಮೂಲಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ಜೀವಂತ ಶರೀರವನ್ನು ಅಮೃತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಔಷಧಿಯ ನಾಯಕನಾದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಸೂರ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಯಾರಿಗೂ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಯುಷ್ಯ, ಕಾರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ, ಇವುಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಜೀವನದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೆ, ಇತರರಿಗಾಗಿಯೂ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-01