Chapter 4 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अयममृतनिधानं नायकोऽप्योषधीनां अमृतमयशरीरः कान्तियुक्तोऽपि चन्द्रः । भवति विगतरश्मिर्मण्डलं प्राप्य भानोः परसदननिविष्टः को लघुत्वं न याति आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पञ्चैतानि हि सृज्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः
Transliteration
ayamamṛtanidhānaṃ nāyako'pyoṣadhīnāṃ amṛtamayaśarīraḥ kāntiyukto'pi candraḥ | bhavati vigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca | pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ
Translation
हा अमृताचा ठिकाण आहे, औषधांच्या नायकाचे शरीर अमृतमय असून, तो चंद्राच्या कांतियुक्त असतो. सूर्याच्या मंडळात प्रवेश केल्यावर त्याची किरणे कमी झालेली असतात. कोणतीही आयु, कर्म, धन आणि विद्या यांमध्ये लघुत्व येत नाही. हे पाच गोष्टी गर्भस्थ जीवाच्या ठिकाणीच निर्माण होतात.
Literal meaning: हा अमृताचा ठिकाण आहे, औषधांच्या नायकाचे अमृतमय शरीर असून, तो चंद्राच्या कांतियुक्त असतो. सूर्याच्या मंडळात प्रवेश केल्यावर त्याची किरणे कमी झालेली असतात. कोणतीही आयु, कर्म, धन आणि विद्या यांमध्ये लघुत्व येत नाही. हे पाच गोष्टी गर्भस्थ जीवाच्या ठिकाणीच निर्माण होतात.
Explanation
गर्भस्थ जीवाच्या ठिकाणी आयु, कर्म, धन आणि विद्या निर्माण होतात.
या श्लोकात सांगितले आहे की गर्भस्थ जीवाच्या ठिकाणी आयु, कर्म, धन आणि विद्या यांचा निर्माण होतो. औषधांच्या नायकाचे शरीर अमृतमय असते आणि तो चंद्राच्या कांतियुक्त असतो, म्हणजेच त्यात सौंदर्य आणि तेज आहे. परंतु, सूर्याच्या मंडळात प्रवेश केल्यावर चंद्राच्या किरणांची तीव्रता कमी होते, म्हणजेच त्याची महत्त्वाची स्थिती कमी होते. याचा अर्थ असा आहे की जीवनाच्या या पाच गोष्टी गर्भातच तयार होतात आणि त्यात कोणतेही लघुत्व येत नाही. यामुळे, जीवनाच्या प्रारंभातच या गोष्टींचा महत्व असतो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-01