Chapter 4 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
मूर्खश्चिरायुर्जातोऽपि तस्माज्जातमृतो वरः । मृतः स चाल्पदुःखाय यावज्जीवं जडो दहेत्
Transliteration
mūrkhaścirāyurjāto'pi tasmājjātamṛto varaḥ | mṛtaḥ sa cālpaduḥkhāya yāvajjīvaṃ jaḍo dahet
Translation
मूर्ख व्यक्ती दीर्घकाळ जगली तरीही, तो जन्मतःच मेला आहे. मेला असलेला व्यक्ती कमी दुःखात असतो, जोपर्यंत तो जड आहे.
Literal meaning: मूर्ख दीर्घायुष्य मिळविलेला असला तरी, तो जन्मतःच मेला आहे. मेला असलेला व्यक्ती कमी दुःखात असतो, जोपर्यंत तो जड आहे.
Explanation
मूर्ख व्यक्ती दीर्घकाळ जगला तरी तो जन्मतःच मेला आहे.
या श्लोकात चाणक्यांनी मूर्ख व्यक्तीच्या जीवनाची तुलना मृत व्यक्तीशी केली आहे. मूर्ख व्यक्ती दीर्घकाळ जगला तरी त्याचे जीवन निरर्थक असते, कारण त्याला ज्ञान, विवेक आणि बुद्धीचा अभाव असतो. त्यामुळे तो जन्मतःच मेला आहे. याउलट, मृत व्यक्ती कमी दुःखात असते, कारण ती जड आहे आणि तिच्या अस्तित्वाचा काही उपयोग नाही. या श्लोकातून चाणक्यांनी हे दर्शवले आहे की, ज्ञान आणि बुद्धीच्या अभावामुळे मूर्ख व्यक्तीचे जीवन निरर्थक आहे, जरी तो दीर्घकाळ जगला तरी.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-07