Chapter 5 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अधना धनमिच्छन्ति वाचं चैव चतुष्पदाः । मानवाः स्वर्गमिच्छन्ति मोक्षमिच्छन्ति देवताः
Transliteration
adhanā dhanamicchanti vācaṃ caiva catuṣpadāḥ | mānavāḥ svargamicchanti mokṣamicchanti devatāḥ
Translation
गरीब धनाची इच्छा करतात, प्राणी बोलण्याची इच्छा करतात. मनुष्य स्वर्गाची इच्छा करतात, देवता मोक्षाची इच्छा करतात.
Literal meaning: गरीब धनाची इच्छा करतात, प्राणी वाणीची इच्छा करतात. मानव स्वर्गाची इच्छा करतात, देवता मोक्षाची इच्छा करतात.
Explanation
गरीब धनाची, प्राणी बोलण्याची, मनुष्य स्वर्गाची आणि देवता मोक्षाची इच्छा करतात.
या श्लोकात चार प्रकारच्या जीवांच्या इच्छांचा उल्लेख केला आहे. गरीब व्यक्ती धनाची इच्छा करतात, कारण त्यांना त्यांच्या जीवनात आवश्यकतेची पूर्तता करायची असते. प्राणी बोलण्याची इच्छा करतात, ज्यामुळे त्यांना संवाद साधता येईल. मनुष्य स्वर्गाची इच्छा करतो, कारण त्याला एक उच्च स्थान आणि सुखाची प्राप्ती हवी असते. देवता मोक्षाची इच्छा करतात, कारण त्यांना जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त होण्याची आकांक्षा असते. या श्लोकातून हे स्पष्ट होते की प्रत्येक जीवाची इच्छा त्याच्या स्थिती आणि गरजेनुसार वेगळी असते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 05-18