Chapter 5 · Verse 20
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
चला लक्ष्मीश्चलाः प्राणाश्चले जीवितमन्दिरे । चलाचले च संसारे धर्म एको हि निश्चलः
Transliteration
calā lakṣmīścalāḥ prāṇāścale jīvitamandire | calācale ca saṃsāre dharma eko hi niścalaḥ
Translation
చలనం ఉన్న లక్ష్మీ, చలనం ఉన్న ప్రాణాలు, చలనం ఉన్న జీవితం ఈ మందిరంలో ఉన్నాయి. చలనం ఉన్న మరియు చలనం లేని ఈ సంసారంలో ధర్మం మాత్రమే స్థిరంగా ఉంది.
Literal meaning: చలనం ఉన్న లక్ష్మీ, చలనం ఉన్న ప్రాణాలు, చలనం ఉన్న జీవితం ఈ మందిరంలో ఉన్నాయి. చలనం ఉన్న మరియు చలనం లేని ఈ సంసారంలో ధర్మం మాత్రమే స్థిరంగా ఉంది.
Explanation
ధర్మం మాత్రమే స్థిరంగా ఉంది, మిగతా అన్ని విషయాలు చలనం చెందుతున్నాయి.
ఈ శ్లోకంలో చలనం ఉన్న లక్ష్మీ (ధనము), ప్రాణాలు (జీవితం) మరియు జీవితం అన్నీ చలనం చెందుతున్నాయని చెప్పబడింది. ఈ జీవితం ఒక మందిరం లాంటిది, అందులో అన్ని విషయాలు నిరంతరం మారుతూనే ఉంటాయి. కానీ, ఈ మార్పుల మధ్య ధర్మం మాత్రమే స్థిరంగా ఉంది. అంటే, మన జీవితంలో మార్పులు, సమస్యలు, సంతోషాలు, దుఃఖాలు ఉంటాయి, కానీ ధర్మం అంటే నైతికత, న్యాయం, సత్యం వంటి విలువలు ఎప్పుడూ మారవు. ఇవి మన జీవితానికి మార్గదర్శకంగా ఉంటాయి.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 05-20