Chapter 5 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
मूर्खाणां पण्डिता द्वेष्या अधनानां महाधनाः । परांगना कुलस्त्रीणां सुभगानां च दुर्भगाः
Transliteration
mūrkhāṇāṃ paṇḍitā dveṣyā adhanānāṃ mahādhanāḥ | parāṃganā kulastrīṇāṃ subhagānāṃ ca durbhagāḥ
Translation
मूर्खांचे विद्वान् द्वेषणीय असतात, गरीबांचे महादेव असतात; परांगनांचे कुलीन स्त्रिया आणि सुभगांचे दुर्भाग्य असते.
Literal meaning: मूर्खांचे विद्वान् द्वेषणीय असतात, गरीबांचे महादेव असतात; परांगनांचे कुलीन स्त्रिया आणि सुभगांचे दुर्भाग्य असते.
Explanation
मूर्खांचे विद्वान् द्वेषणीय असतात, गरीबांचे महादेव असतात; परांगनांचे कुलीन स्त्रिया आणि सुभगांचे दुर्भाग्य असते.
या श्लोकात चाणक्य विद्वान आणि मूर्ख यांच्यातील भेद स्पष्ट करतात. मूर्ख व्यक्ती विद्वानांना द्वेष करतात, कारण त्यांना त्यांच्या ज्ञानाची कदर नसते. गरीब व्यक्तींच्या बाबतीत, त्यांना महादेव मानले जाते, म्हणजेच त्यांच्या कष्टांमुळे त्यांना मोठा आदर मिळतो. दुसरीकडे, परांगना म्हणजेच दुसऱ्या पुरुषांच्या बरोबर असलेल्या स्त्रिया, त्या कुलीन स्त्रिया असल्या तरी त्यांचे दुर्भाग्य असते. याचा अर्थ असा की, समाजात त्यांच्या स्थितीला मान्यता नसते, जरी त्या सुंदर आणि कुलीन असल्या तरी.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 05-06