Chapter 5 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
आलस्योपगता विद्या परहस्तगतं धनम् । अल्पबीजं हतं क्षेत्रं हतं सैन्यमनायकम्
Transliteration
ālasyopagatā vidyā parahastagataṃ dhanam | alpabījaṃ hataṃ kṣetraṃ hataṃ sainyamanāyakam
Translation
आळसामुळे ज्ञान गहाळ होते, परकीयांच्या हातात धन जाते. कमी बीज असलेले क्षेत्र नष्ट होते, आणि सैन्याचे नेते हरवतात.
Literal meaning: आळसामुळे ज्ञान गहाळ होते, परकीयांच्या हातात धन जाते. कमी बीज असलेले क्षेत्र नष्ट होते, आणि सैन्याचे नेते हरवतात.
Explanation
आळसामुळे ज्ञान आणि संपत्ती गहाळ होते.
या श्लोकात आळसाच्या परिणामांवर प्रकाश टाकण्यात आले आहे. आळसामुळे व्यक्तीचे ज्ञान गहाळ होते, म्हणजेच त्याला शिकण्याची आणि ज्ञान मिळवण्याची संधी गमावली जाते. यामुळे तो परकीयांच्या हातात धन गमावतो, म्हणजेच त्याचे आर्थिक स्थिती कमजोर होते. याशिवाय, कमी बीज असलेले क्षेत्र म्हणजेच कमी मेहनत किंवा कमी संसाधने असलेले क्षेत्र नष्ट होते. तसेच, सैन्याचे नेते हरवतात, म्हणजेच नेतृत्वाची कमी आणि संघर्षात असफलता येते. यामुळे एकत्रितपणे, आळसामुळे व्यक्तीची प्रगती थांबते आणि तो आपल्या जीवनात यशस्वी होऊ शकत नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 05-07