Chapter 6 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी । भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपण्डितः
Transliteration
ṛṇakartā pitā śatrurmātā ca vyabhicāriṇī | bhāryā rūpavatī śatruḥ putraḥ śatrurapaṇḍitaḥ
Translation
കടം കൊടുക്കുന്ന പിതാവ് ശത്രുവാണ്, വ്യഭിചാരिणിയായ മാതാവ് ശത്രുവാണ്. രൂപവതിയായ ഭാര്യ ശത്രുവാണ്, അജ്ഞാനിയായ മകൻ ശത്രുവാണ്.
Literal meaning: കടം കൊടുക്കുന്ന പിതാവ് ശത്രുവാണ്, വ്യഭിചാരिणിയായ മാതാവ് ശത്രുവാണ്. രൂപവതിയായ ഭാര്യ ശത്രുവാണ്, അജ്ഞാനിയായ മകൻ ശത്രുവാണ്.
Explanation
കടം കൊടുക്കുന്ന പിതാവ്, വ്യഭിചാരिणിയായ മാതാവ്, രൂപവതിയായ ഭാര്യ, അജ്ഞാനിയായ മകൻ - ഇവരൊക്കെയും ശത്രുക്കളാണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ ജീവിതത്തിലെ ചില പ്രധാന ബന്ധങ്ങളെ ശത്രുക്കളായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. കടം കൊടുക്കുന്ന പിതാവ്, വ്യഭിചാരिणിയായ മാതാവ്, രൂപവതിയായ ഭാര്യ, അജ്ഞാനിയായ മകൻ എന്നിവരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ, അവരുടെ സ്വാർത്ഥതയും, അവരിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ദോഷങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഈ ബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെ ദോഷകരമായേക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ് ഇത്. ജീവിതത്തിൽ ഈ ബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെ നമ്മെ ബാധിക്കാമെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നത്, നമ്മെ കൂടുതൽ ജാഗ്രതയോടെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-11