Chapter 6 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी । भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपण्डितः
Transliteration
ṛṇakartā pitā śatrurmātā ca vyabhicāriṇī | bhāryā rūpavatī śatruḥ putraḥ śatrurapaṇḍitaḥ
Translation
कर्ज देणारा पिता शत्रू आहे, माता व्यभिचारिणी आहे. पत्नी सुंदर आहे, पुत्र शत्रू आहे, आणि पुत्र शत्रू आहे जो अज्ञानी आहे.
Literal meaning: कर्ज देणारा पिता शत्रू आहे, माता व्यभिचारिणी आहे. पत्नी सुंदर आहे, पुत्र शत्रू आहे, आणि पुत्र शत्रू आहे जो अज्ञानी आहे.
Explanation
कर्ज देणारा पिता, व्यभिचारिणी माता, सुंदर पत्नी, आणि अज्ञानी पुत्र हे सर्व शत्रू आहेत.
या श्लोकात चाणक्याने कर्ज देणाऱ्या पित्याचा उल्लेख शत्रू म्हणून केला आहे, कारण कर्ज घेतल्यास त्याची परतफेड करणे आवश्यक असते, ज्यामुळे व्यक्तीला मानसिक ताण येतो. माता व्यभिचारिणी असल्यास, ती विश्वासघात करते, ज्यामुळे व्यक्तीला भावनिक आघात होतो. सुंदर पत्नी असली तरी ती देखील शत्रू ठरू शकते, कारण सौंदर्याच्या मागे अनेक गोष्टी असू शकतात. अज्ञानी पुत्र हा देखील शत्रू आहे, कारण त्याच्या अज्ञानामुळे त्याला योग्य मार्गदर्शन मिळत नाही आणि त्यामुळे कुटुंबाला हानी पोहोचू शकते. या सर्व गोष्टी एकत्रितपणे व्यक्तीच्या जीवनात अडचणी निर्माण करतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-11