Chapter 6 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कुराजराज्येन कुतः प्रजासुखं कुमित्रमित्रेण कुतोऽभिनिर्वृतिः । कुदारदारैश्च कुतो गृहे रतिः कुशिष्यशिष्यमध्यापयतः कुतो यशः
Transliteration
kurājarājyena kutaḥ prajāsukhaṃ kumitramitreṇa kuto'bhinirvṛtiḥ | kudāradāraiśca kuto gṛhe ratiḥ kuśiṣyaśiṣyamadhyāpayataḥ kuto yaśaḥ
Translation
కురాజ్యంతో ప్రజల సుఖం ఎలా? కుహితృప్తితో సంతోషం ఎలా? కుళ్ళు మరియు దారులు ఉన్న ఇంట్లో ఆనందం ఎలా? మంచి గురువులు శిష్యులను బోధిస్తే, యశస్సు ఎలా?
Literal meaning: చెడు రాజ్యంతో ప్రజల సుఖం ఎలా? చెడు మిత్రంతో సంతోషం ఎలా? చెడు దారులు ఉన్న ఇంట్లో ఆనందం ఎలా? మంచి గురువులు శిష్యులను బోధిస్తే, యశస్సు ఎలా?
Explanation
అసమర్థమైన పాలన, అన్యాయ సంబంధాలు, మరియు చెడు విద్యా విధానం ప్రజల సుఖాన్ని కలిగించలేవు.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు ప్రజల సుఖం, సంతోషం, ఆనందం మరియు యశస్సు పొందడానికి అవసరమైన అంశాలను వివరిస్తున్నారు. కురాజ్యంతో ప్రజల సుఖం ఎలా సాధ్యం? అంటే, ఒక రాజ్యం ప్రజల అవసరాలను తీర్చలేకపోతే, ప్రజలు సుఖంగా ఉండరు. అలాగే, కుహితృప్తితో సంతోషం ఎలా? అంటే, అన్యాయ సంబంధాలు ఉన్నప్పుడు సంతోషం ఉండదు. కుళ్ళు మరియు దారులు ఉన్న ఇంట్లో ఆనందం ఎలా? అంటే, చెడు సంబంధాలు ఉన్నప్పుడు ఇంట్లో ఆనందం ఉండదు. చివరగా, మంచి గురువులు శిష్యులను బోధిస్తే, యశస్సు ఎలా? అంటే, మంచి విద్యా విధానం లేకపోతే, వ్యక్తి ప్రగతి సాధించలేడు. ఈ విధంగా, చాణక్యుడు ప్రజల జీవితంలో సుఖం, సంతోషం, ఆనందం మరియు యశస్సు కోసం అవసరమైన అంశాలను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నారు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-14