Chapter 6 · Verse 20
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
बह्वाशी स्वल्पसन्तुष्टः सनिद्रो लघुचेतनः । स्वामिभक्तश्च शूरश्च षडेते श्वानतो गुणाः
Transliteration
bahvāśī svalpasantuṣṭaḥ sanidro laghucetanaḥ | svāmibhaktaśca śūraśca ṣaḍete śvānato guṇāḥ
Translation
బహ్వాశీ స్వల్పసంతుష్టుడు, సనిద్రుడు, లఘుచేతనుడు; స్వామి భక్తుడు, శూరుడు, ఈ ఆరు లక్షణాలు కుక్కలవంటి వ్యక్తులవి.
Literal meaning: బహ్వాశీ (అంటే ఎక్కువ తినేవాడు), స్వల్పసంతుష్ట (అంటే తక్కువలో సంతృప్తి చెందేవాడు), సనిద్ర (అంటే నిద్రలో ఉన్నవాడు), లఘుచేతన (అంటే తక్కువ మేధస్సు ఉన్నవాడు); స్వామి భక్త (అంటే తన యజమానిపై భక్తి ఉన్నవాడు), శూర (అంటే ధైర్యవంతుడు), ఈ ఆరు లక్షణాలు కుక్కలవంటి వ్యక్తులవి.
Explanation
ఈ ఆరు లక్షణాలు కుక్కల వంటివి.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు కుక్కల లక్షణాలను వివరిస్తున్నారు. కుక్కలు బహ్వాశీగా ఉంటాయి, అంటే అవి ఎక్కువగా తినడం ఇష్టపడతాయి. స్వల్పసంతుష్టుడు అంటే, తక్కువలో సంతోషించే వారు. సనిద్రుడు అంటే, వారు నిద్రలో ఎక్కువ సమయం గడుపుతారు. లఘుచేతనుడు అంటే, ఆలోచనలో తక్కువగా ఉంటారు. స్వామి భక్తుడు అంటే, వారు తమ యజమానుల పట్ల విశేషమైన భక్తిని చూపిస్తారు. శూరుడు అంటే, వారు ధైర్యవంతులు. ఈ లక్షణాలు కుక్కలతో పోలిస్తే, మనుషులలో కూడా ఈ లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. కాబట్టి, ఈ లక్షణాలు మనుషులలో ఉంటే, వారు కుక్కల వంటివిగా ఉంటారని చాణక్యుడు సూచిస్తున్నారు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-20