Chapter 6 · Verse 2
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पक्षिणः काकश्चण्डालः पशूनां चैव कुक्कुरः । मुनीनां पापश्चण्डालः सर्वचाण्डालनिन्दकः
Transliteration
pakṣiṇaḥ kākaścaṇḍālaḥ paśūnāṃ caiva kukkuraḥ | munīnāṃ pāpaścaṇḍālaḥ sarvacāṇḍālanindakaḥ
Translation
पक्षी, कावळा, चांडाळ, आणि प्राण्यांमध्ये कुत्रा; साधूंचा पापी चांडाळ, सर्व चांडाळांचा निंदा करणारा.
Literal meaning: पक्षी, कावळा, चांडाळ, प्राण्यांमध्ये कुत्रा; साधूंचा पापी चांडाळ, सर्व चांडाळांचा निंदा करणारा.
Explanation
सर्व प्राण्यांमध्ये काही प्राणी आणि व्यक्ती कमी दर्जाचे मानले जातात.
या श्लोकात विविध प्राण्यांचे आणि व्यक्तींचे वर्णन केले आहे. पक्षी, कावळा, चांडाळ, कुत्रा आणि साधूंचा पापी चांडाळ यांचा उल्लेख आहे. यामध्ये चांडाळ म्हणजे कमी दर्जाचा किंवा नीच मानला जाणारा व्यक्ती, जो इतरांना निंदा करतो. हे दर्शवते की समाजात काही व्यक्तींचा दर्जा कमी असतो आणि त्यांचा इतरांवर निंदा करण्याचा अधिकार नसतो. या श्लोकाचा मुख्य संदेश म्हणजे, आपण कोणत्या स्तरावर आहोत हे लक्षात घेऊनच इतरांवर टीका करावी.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-02