Chapter 7 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अत्यन्तकोपः कटुका च वाणी दरिद्रता च स्वजनेषु वैरम् । नीचप्रसंगः कुलहीनसेवा चिह्नानि देहे नरकस्थितानाम्
Transliteration
atyantakopaḥ kaṭukā ca vāṇī daridratā ca svajaneṣu vairam | nīcaprasaṃgaḥ kulahīnasevā cihnāni dehe narakasthitānām
Translation
अत्यंत क्रोधित, कडू वाणी, गरिबी आणि आपल्या जवळच्या लोकांमध्ये द्वेष, नीच प्रसंग, कुलहीन सेवेसारखे गुण हे नरकात राहणाऱ्यांचे लक्षण आहेत.
Literal meaning: अत्यंत क्रोध, कडू वाणी, गरिबी आणि आपल्या लोकांमध्ये द्वेष, नीच प्रसंग, कुलहीन सेवेसारखे चिन्हे हे नरकात राहणाऱ्यांचे आहेत.
Explanation
क्रोध, कडू वाणी, गरिबी आणि जवळच्या लोकांमध्ये द्वेष हे नरकात राहणाऱ्यांचे लक्षण आहेत.
या श्लोकात चाणक्यांनी काही गुणांची चर्चा केली आहे, जे नरकात राहणाऱ्यांचे लक्षण मानले जातात. 'अत्यंत क्रोधित' म्हणजे व्यक्ती नेहमीच चिडलेली असते, जी त्याच्या मनाच्या अस्वस्थतेचे संकेत देते. 'कडू वाणी' म्हणजे बोलताना कठोरता आणि चिडचिडेपणा, ज्यामुळे इतरांमध्ये द्वेष निर्माण होतो. 'गरिबी' म्हणजे आर्थिक अस्थिरता, जी अनेकदा मानसिक ताण आणि असंतोषाचे कारण बनते. 'स्वजनेषु वैरम्' म्हणजे आपल्या जवळच्या लोकांमध्ये द्वेष असणे, जे व्यक्तीच्या सामाजिक संबंधांना हानी पोचवते. 'नीच प्रसंग' आणि 'कुलहीन सेवा' म्हणजे नीच वर्तन आणि कुलीनतेचा अभाव, जो व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोचवतो. या सर्व गुणांचा एकत्रित परिणाम म्हणजे व्यक्ती नरकात राहणाऱ्यांसारखीच स्थिती अनुभवते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-17