Chapter 7 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
गम्यते यदि मृगेन्द्रमन्दिरं लभ्यते करिकपालमौक्तिकम् । जम्बुकालयगते च प्राप्यते वत्सपुच्छखरचर्मखण्डनम्
Transliteration
gamyate yadi mṛgendramandiraṃ labhyate karikapālamauktikam | jambukālayagate ca prāpyate vatsapucchakharacarmakhaṇḍanam
Translation
जर मृगेंद्राच्या मंदिरात प्रवेश केला तर करिकापाल्याचा मौक्तिक मिळतो. जम्बूकाळात गेल्यावर वत्सपुच्छाच्या खडबडलेल्या चर्माचा तुकडा मिळतो.
Literal meaning: जर मृगेंद्राच्या मंदिरात गेला तर करिकापाल्याचा मौक्तिक मिळतो. जम्बूकाळात गेल्यावर वत्सपुच्छाच्या खरातल्या चर्माचा तुकडा मिळतो.
Explanation
मृगेंद्राच्या मंदिरात प्रवेश केल्याने मौक्तिक मिळते, तर जम्बूकाळात गेल्यावर कमी मूल्याचा तुकडा मिळतो.
या श्लोकात दोन भिन्न परिस्थितींचे वर्णन केले आहे. मृगेंद्र म्हणजे सिंह, आणि त्याच्या मंदिरात प्रवेश केल्याने मौक्तिक मिळते, जे एक मूल्यवान वस्तू आहे. याचा अर्थ असा आहे की, योग्य ठिकाणी योग्य प्रयत्न केल्यास मोठा लाभ मिळतो. दुसरीकडे, जम्बूकाळात गेल्यावर वत्सपुच्छाच्या खडबडलेल्या चर्माचा तुकडा मिळतो, जो कमी मूल्याचा आहे. याचा अर्थ असा आहे की, कमी महत्त्वाच्या ठिकाणी किंवा कमी प्रयत्नांमुळे कमी मूल्याची गोष्ट मिळते. त्यामुळे, योग्य ठिकाण आणि योग्य प्रयत्न हे महत्त्वाचे आहेत.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-18