Chapter 7 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पादाभ्यां न स्पृशेदग्निं गुरुं ब्राह्मणमेव च । नैव गां न कुमारीं च न वृद्धं न शिशुं तथा
Transliteration
pādābhyāṃ na spṛśedagniṃ guruṃ brāhmaṇameva ca | naiva gāṃ na kumārīṃ ca na vṛddhaṃ na śiśuṃ tathā
Translation
पायांनी अग्नीस, गुरु आणि ब्राह्मणाला स्पर्श करू नये. तसेच गाई, कुमार, वृद्ध आणि शिशूला देखील स्पर्श करू नये.
Literal meaning: पायांनी अग्नीस, गुरु आणि ब्राह्मणाला स्पर्श करू नये. तसेच गाई, कुमार, वृद्ध आणि शिशूला देखील स्पर्श करू नये.
Explanation
गुरु, ब्राह्मण, गाय, कुमार, वृद्ध आणि शिशूला पायांनी स्पर्श करू नये.
या श्लोकात Chanakya ने सांगितले आहे की, काही व्यक्ती आणि प्राणी असे आहेत ज्यांना पायांनी स्पर्श करणे योग्य नाही. गुरु आणि ब्राह्मण हे ज्ञानाचे प्रतीक आहेत, त्यामुळे त्यांना आदराने वागवले पाहिजे. तसेच, गाय ही भारतीय संस्कृतीत पवित्र मानली जाते, आणि कुमार (लहान मुले), वृद्ध (ज्येष्ठ) आणि शिशू (बाळ) यांना देखील आदराने वागवले पाहिजे. या सर्वांवर पायांनी स्पर्श करणे म्हणजे त्यांचा अपमान करणे होईल. यामुळे आदर, सन्मान आणि योग्य वर्तनाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 07-06