Chapter 8 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
न देवो विद्यते काष्ठे न पाषाणे न मृण्मये । भावे हि विद्यते देवस्तस्माद्भावो हि कारणम्
Transliteration
na devo vidyate kāṣṭhe na pāṣāṇe na mṛṇmaye | bhāve hi vidyate devastasmādbhāvo hi kāraṇam
Translation
ദൈവം കട്ടിയിൽ ഇല്ല, കല്ലിൽ ഇല്ല, മണ്ണിൽ ഇല്ല. ദൈവം സങ്കല്പത്തിൽ മാത്രമാണ്, അതിനാൽ സങ്കല്പം തന്നെയാണ് കാരണം.
Literal meaning: ദൈവം കട്ടിയിൽ ഇല്ല, കല്ലിൽ ഇല്ല, മണ്ണിൽ ഇല്ല. സങ്കല്പത്തിൽ ദൈവം ഉണ്ട്, അതിനാൽ സങ്കല്പം തന്നെയാണ് കാരണം.
Explanation
ദൈവം സങ്കല്പത്തിൽ മാത്രമാണ്, അതിനാൽ സങ്കല്പം തന്നെയാണ് കാരണം.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ ദൈവത്തിന്റെ സങ്കല്പത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ദൈവം വസ്തുക്കളിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഭൗതികമായ രൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല. കട്ടിയിലും, കല്ലിലും, മണ്ണിലും ദൈവം ഇല്ല. ദൈവം സങ്കല്പത്തിൽ മാത്രമാണ്, അതായത്, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ, ആശയങ്ങളിൽ, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ, പ്രത്യയങ്ങളിൽ. അതിനാൽ, സങ്കല്പം തന്നെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളുടെ കാരണം ആണ്. മനുഷ്യൻ എന്തെങ്കിലും സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന് ആദ്യം മനസ്സിൽ ഒരു സങ്കല്പം ഉണ്ടാകണം. ഈ ആശയം നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു, കാരണം നമ്മുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, ലക്ഷ്യങ്ങൾ, സൃഷ്ടികൾ എല്ലാം ആദ്യം മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-11