Chapter 8 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
शान्तितुल्यं तपो नास्ति न सन्तोषात्परं सुखम् । न तृष्णायाः परो व्याधिर्न च धर्मो दयापरः क्रोधो वैवस्वतो राजा तृष्णा वैतरणी नदी । विद्या कामदुधा देनुः सन्तोषो नन्दनं वनम्
Transliteration
śāntitulyaṃ tapo nāsti na santoṣātparaṃ sukham | na tṛṣṇāyāḥ paro vyādhirna ca dharmo dayāparaḥ krodho vaivasvato rājā tṛṣṇā vaitaraṇī nadī | vidyā kāmadudhā denuḥ santoṣo nandanaṃ vanam
Translation
ಶಾಂತಿಯ ಸಮಾನವಾದ ತಪಸ್ಸು ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ. ತೃಷ್ಣೆಯು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರವಾದುದು, ಧರ್ಮವು ದಯೆಯಿಲ್ಲದ ಕೋಪವಲ್ಲ. ತೃಷ್ಣೆಯು ವೈತರಣೀ ನದಿ. ವಿದ್ಯೆ ಕಾಮದುದ್ಧಾ, ಸಂತೋಷವು ನಂದನವನ.
Literal meaning: ಶಾಂತಿಯ ಸಮಾನವಾದ ತಪಸ್ಸು ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ. ತೃಷ್ಣೆಯು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರವಾದುದು, ಧರ್ಮವು ದಯೆಯಿಲ್ಲದ ಕೋಪವಲ್ಲ. ತೃಷ್ಣೆಯು ವೈತರಣೀ ನದಿ. ವಿದ್ಯೆ ಕಾಮದುದ್ಧಾ, ಸಂತೋಷವು ನಂದನವನ.
Explanation
ತಪಸ್ಸು ಶಾಂತಿಯ ಸಮಾನವಲ್ಲ, ಸಂತೋಷಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸುಖವಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಂತಿಯ ಸಮಾನವಾದ ತಪಸ್ಸು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಲಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂತೋಷವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೃಷ್ಣೆ, ಅಂದರೆ ಆಸೆ, ದುಃಖವನ್ನು ತಂದೀತು ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ದಯೆ ಇಲ್ಲದ ಕೋಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ತೃಷ್ಣೆ ವೈತರಣೀ ನದಿಯಂತೆ, ಅದು ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯೆ, ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನ, ಕಾಮದುದ್ಧಾ ಎಂಬಂತೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷವು ನಂದನವನದಂತೆ, ಅದು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-14