Chapter 8 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
शान्तितुल्यं तपो नास्ति न सन्तोषात्परं सुखम् । न तृष्णायाः परो व्याधिर्न च धर्मो दयापरः क्रोधो वैवस्वतो राजा तृष्णा वैतरणी नदी । विद्या कामदुधा देनुः सन्तोषो नन्दनं वनम्
Transliteration
śāntitulyaṃ tapo nāsti na santoṣātparaṃ sukham | na tṛṣṇāyāḥ paro vyādhirna ca dharmo dayāparaḥ krodho vaivasvato rājā tṛṣṇā vaitaraṇī nadī | vidyā kāmadudhā denuḥ santoṣo nandanaṃ vanam
Translation
శాంతితో సమమైన తపస్సు లేదు, సంతోషానికి మించిన ఆనందం లేదు. తృష్ణకు మించిన వ్యాధి లేదు, దయతో కూడిన ధర్మం లేదు, కోపం వాయువుల రాజు. తృష్ణ ఒక వైతరాణి నది. విద్యా కోమదుధా, సంతోషం నందన వనం.
Literal meaning: శాంతితో సమమైన తపస్సు లేదు, సంతోషానికి మించిన ఆనందం లేదు. తృష్ణకు మించిన వ్యాధి లేదు, దయతో కూడిన ధర్మం లేదు, కోపం వాయువుల రాజు. తృష్ణ ఒక వైతరాణి నది. విద్యా కోమదుధా, సంతోషం నందన వనం.
Explanation
శాంతి, సంతోషం, విద్య, మరియు తృష్ణ గురించి ఉపదేశం.
ఈ శ్లోకంలో శాంతి, సంతోషం, విద్య మరియు తృష్ణ గురించి చానక్యుడు చెప్పినది. శాంతి అనేది అత్యంత ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే శాంతితో సమమైన తపస్సు లేదు. సంతోషం అనేది మన జీవితంలో పొందగలిగే అత్యుత్తమ ఆనందం. తృష్ణ అంటే ఆకాంక్షలు, ఇది మనకు వ్యాధి లాంటిది, ఎందుకంటే ఇది మన ఆత్మను కుంగిస్తుంది. దయతో కూడిన ధర్మం మరియు కోపం కూడా మన జీవితంలో ఉన్న అనేక సమస్యలకు కారణమవుతాయి. విద్య అనేది కోమదుధా, అంటే అది మనకు అవసరమైన అన్ని విషయాలను అందిస్తుంది. సంతోషం అనేది నందన వనం, అంటే అది మనకు శాంతి మరియు ఆనందాన్ని అందించే ప్రదేశం.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-14