Chapter 8 · Verse 23
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनश्च ऋत्विजः । यजमानं दानहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः
Transliteration
annahīno dahedrāṣṭraṃ mantrahīnaśca ṛtvijaḥ | yajamānaṃ dānahīno nāsti yajñasamo ripuḥ
Translation
ఆహారములేని దేశము దహించును, మంత్రములేని పూజకులు దహించును. దానం లేని యజమాని, యజ్ఞానికి సమమైన శత్రువు లేదు.
Literal meaning: ఆహారములేని రాజ్యం దహించబడును, మంత్రములేని పూజకులు దహించబడును. దానం లేని యజమాని, యజ్ఞానికి సమమైన శత్రువు లేదు.
Explanation
ఆహారం లేకుండా దేశం నాశనం అవుతుంది, మంత్రములేని పూజకులు నాశనం అవుతారు. దానం లేని యజమాని, యజ్ఞానికి సమమైన శత్రువు లేడని సూచిస్తుంది.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు ఆహారం, మంత్రాలు మరియు దానం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించారు. ఆహారం లేకుండా దేశం దహించబడుతుంది అంటే, ఆహారం లేకుండా ప్రజలు బతకలేరు, అందువల్ల దేశం నాశనం అవుతుంది. అలాగే, మంత్రములేని పూజకులు కూడా సమర్థంగా పని చేయలేరు, కాబట్టి వారు కూడా నాశనం అవుతారు. దానం లేని యజమాని అంటే, అతనికి శక్తి లేదా సామర్థ్యం లేదు, కాబట్టి అతనికి యజ్ఞానికి సమమైన శత్రువు లేడు. ఇది దానం, ఆహారం మరియు మంత్రాల ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది, ఇవి సమాజాన్ని బలోపేతం చేయడానికి అవసరమైన అంశాలు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-23