Chapter 8 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वित्तं देहि गुणान्वितेषु मतिमन्नान्यत्र देहि क्वचित् प्राप्तं वारिनिधेर्जलं घनमुखे माधुर्ययुक्तं सदा । जीवान्स्थावरजंगमांश्च सकलान्संजीव्य भूमण्डलं भूयः पश्य तदेव कोटिगुणितं गच्छन्तमम्भोनिधिम्
Transliteration
vittaṃ dehi guṇānviteṣu matimannānyatra dehi kvacit prāptaṃ vārinidherjalaṃ ghanamukhe mādhuryayuktaṃ sadā | jīvānsthāvarajaṃgamāṃśca sakalānsaṃjīvya bhūmaṇḍalaṃ bhūyaḥ paśya tadeva koṭiguṇitaṃ gacchantamambhonidhim
Translation
धन दे, गुणांनी युक्त असलेल्या मनास, इतरत्र दे, कधीही मिळालेल्या जलाच्या गडद मुखात सदैव मधुरतेसह. जीव, स्थावर आणि जंगम सर्वांना पुनर्जीवित करून भूमंडलाला, पुन्हा पाहा, तेच कोट्यवधी गुणांनी भरलेले, जाणारे अम्भोनिधीमध्ये.
Literal meaning: धन दे, गुणांनी युक्त असलेल्या मनास, इतरत्र दे, कधीही मिळालेल्या जलाच्या गडद मुखात सदैव मधुरतेसह. जीव, स्थावर आणि जंगम सर्वांना पुनर्जीवित करून भूमंडलाला, पुन्हा पाहा, तेच कोट्यवधी गुणांनी भरलेले, जाणारे अम्भोनिधीमध्ये.
Explanation
धन दे, गुणांनी युक्त मनास, इतरत्र दे, कधीही मिळालेल्या जलाच्या गडद मुखात सदैव मधुरतेसह.
या श्लोकात चाणक्य म्हणतात की, धन देणे हे गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला अधिक महत्त्वाचे आहे. इतरत्र, म्हणजेच, जिथे गुण नाहीत तिथे धन देणे कमी महत्त्वाचे आहे. जलाच्या गडद मुखात सदैव मधुरता असते, म्हणजेच, जिथे गुण आहेत तिथे धनाचे मूल्य अधिक असते. या विचाराने, चाणक्य जीवनातील सर्व जीव, स्थावर आणि जंगम यांना पुनर्जीवित करण्याची आणि भूमंडलाला जीवन देण्याची महत्त्वाची गोष्ट सांगतात. त्यामुळे, गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला धन देणे हे अधिक फायदेशीर ठरते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-04