Chapter 8 · Verse 9
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वृद्धकाले मृता भार्या बन्धुहस्तगतं धनम् । भोजनं च पराधीनं तिस्रः पुंसां विडम्बनाः
Transliteration
vṛddhakāle mṛtā bhāryā bandhuhastagataṃ dhanam | bhojanaṃ ca parādhīnaṃ tisraḥ puṃsāṃ viḍambanāḥ
Translation
वृद्धावस्थेत मृत पत्नी, नातेवाईकांच्या हातात असलेली संपत्ती, आणि पराधीन असलेला आहार, हे तीन गोष्टी पुरुषांच्या अपमानाचे कारण बनतात.
Literal meaning: वृद्धावस्थेत मृत पत्नी, नातेवाईकांच्या हातात असलेली संपत्ती, आणि पराधीन असलेला आहार, हे तीन गोष्टी पुरुषांच्या अपमानाचे कारण बनतात.
Explanation
वृद्धावस्थेत मृत पत्नी, नातेवाईकांच्या हातात असलेली संपत्ती, आणि पराधीन असलेला आहार, हे पुरुषांच्या अपमानाचे कारण बनतात.
या श्लोकात सांगितले आहे की, वृद्धावस्थेत कोणाची पत्नी मृत झाल्यास, त्याच्या नातेवाईकांच्या हातात असलेली संपत्ती आणि त्याला पराधीन असलेला आहार, हे सर्व पुरुषाच्या मान-सन्मानाला धक्का देणारे ठरतात. याचा अर्थ असा की, जीवनाच्या शेवटच्या टप्प्यात, जर व्यक्तीला त्याच्या पत्नीच्या मृत्यूचा सामना करावा लागला, तर त्याच्या नातेवाईकांनी त्याच्या संपत्तीत हस्तक्षेप केला आणि त्याला स्वावलंबी राहण्याची संधी दिली नाही, तर हे सर्व त्याच्या सामाजिक प्रतिष्ठेसाठी हानिकारक ठरते. त्यामुळे, व्यक्तीच्या जीवनात स्वावलंबन आणि आत्मनिर्भरता महत्त्वाची आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-09