Chapter 9 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दह्यमानाः सुतीव्रेण नीचाः परयशोऽग्निना अशक्तास्तत्पदं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते । दरिद्रता धीरतया विराजतेकुवस्त्रता शुभ्रतया विराजते कदन्नता चोष्णतया विराजते कुरूपता शीलतया विराजते
Transliteration
dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato nindāṃ prakurvate | daridratā dhīratayā virājatekuvastratā śubhratayā virājate kadannatā coṣṇatayā virājate kurūpatā śīlatayā virājate
Translation
ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದವರು, ಪರಯಶಸ್ಸಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ, ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಅವರು ನಿಂದೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಧೀರತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕುವಸ್ತ್ರತೆಯು ಶುದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕಡುಬಡತನವು ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕರುಳತನವು ಶೀಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
Literal meaning: ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದವರು, ಪರಯಶಸ್ಸಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ, ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಅವರು ನಿಂದೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಧೀರತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕುವಸ್ತ್ರತೆಯು ಶುದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕಡುಬಡತನವು ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕರುಳತನವು ಶೀಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
Explanation
ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದವರು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಧೈರ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆ, ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಶೀಲದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇತರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಧೈರ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆ, ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಶೀಲ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ದಾರಿದ್ರ್ಯವು ಧೈರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಕುವಸ್ತ್ರತೆ ಶುದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ, ಕಡುಬಡತನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕರುಳತನ ಶೀಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 09-14