Chapter 9 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अहिं नृपं च शार्दूलं वृद्धं च बालकं तथा । परश्वानं च मूर्खं च सप्त सुप्तान्न बोधयेत्
Transliteration
ahiṃ nṛpaṃ ca śārdūlaṃ vṛddhaṃ ca bālakaṃ tathā | paraśvānaṃ ca mūrkhaṃ ca sapta suptānna bodhayet
Translation
राजा, सिंह, वृद्ध, लहान मुलं, परश्वान, मूर्ख आणि सात झोपलेल्यांना जागे करू नये.
Literal meaning: राजा, सिंह, वृद्ध, लहान मुलं, परश्वान, मूर्ख आणि सात झोपलेल्यांना जागे करू नये.
Explanation
राजा, सिंह, वृद्ध, लहान मुलं, परश्वान, मूर्ख आणि सात झोपलेल्यांना जागे करू नये.
या श्लोकात चाणक्यांनी काही व्यक्तींच्या विशेषतेवर प्रकाश टाकला आहे. राजा, सिंह, वृद्ध, लहान मुलं, परश्वान, मूर्ख आणि झोपलेले लोक यांना जागे करणे हे योग्य नाही. यामागील तत्त्वज्ञान हे आहे की, काही व्यक्तींची स्थिती किंवा स्वभाव असे असतात की त्यांना जागे करणे त्यांच्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. उदाहरणार्थ, राजा आणि सिंह हे शक्तिशाली आहेत, पण त्यांना जागे केल्यास त्यांचा राग येऊ शकतो. वृद्ध व्यक्ती आणि लहान मुलं यांना त्यांच्या शांततेत सोडणे आवश्यक आहे. मूर्ख व्यक्तींच्या बाबतीत, त्यांना जागे करून त्यांचा मूर्खपणा उघड करणे हे त्यांच्यासाठी अपमानकारक ठरू शकते. त्यामुळे, या सर्व व्यक्तींना जागे करणे टाळले पाहिजे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 09-07