Theme 1 · Passage 26
Attributed to Socrates (via Plato, Xenophon, and others)
Greek
καὶ ἐάν τις ὑμῶν ἀμφισβητήσῃ καὶ φῇ ἐπιμελεῖσθαι, οὐκ εὐθὺς ἀφήσω αὐτὸν οὐδʼ ἄπειμι, ἀλλʼ ἐρήσομαι αὐτὸν καὶ ἐξετάσω καὶ ἐλέγξω, καὶ ἐάν μοι μὴ δοκῇ κεκτῆσθαι ἀρετήν, φάναι δέ, ὀνειδιῶ ὅτι τὰ πλείστου ἄξια περὶ ἐλαχίστου ποιεῖται, τὰ δὲ φαυλότερα περὶ πλείονος. ταῦτα καὶ νεωτέρῳ καὶ πρεσβυτέρῳ ὅτῳ ἂν ἐντυγχάνω ποιήσω, καὶ ξένῳ καὶ ἀστῷ, μᾶλλον δὲ τοῖς ἀστοῖς, ὅσῳ μου ἐγγυτέρω ἐστὲ γένει. ταῦτα γὰρ κελεύει ὁ θεός, εὖ ἴστε, καὶ ἐγὼ οἴομαι οὐδέν πω ὑμῖν μεῖζον ἀγαθὸν γενέσθαι ἐν τῇ πόλει ἢ τὴν ἐμὴν τῷ θεῷ ὑπηρεσίαν. οὐδὲν γὰρ ἄλλο πράττων ἐγὼ περιέρχομαι ἢ πείθων ὑμῶν καὶ νεωτέρους καὶ πρεσβυτέρους μήτε σωμάτων ἐπιμελεῖσθαι μήτε χρημάτων πρότερον μηδὲ οὕτω σφόδρα ὡς τῆς ψυχῆς ὅπως ὡς ἀρίστη ἔσται, λέγων ὅτι οὐκ ἐκ χρημάτων ἀρετὴ γίγνεται, ἀλλʼ ἐξ ἀρετῆς χρήματα καὶ τὰ ἄλλα ἀγαθὰ τοῖς ἀνθρώποις ἅπαντα καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ. εἰ μὲν οὖν ταῦτα λέγων διαφθείρω τοὺς νέους, ταῦτʼ ἂν εἴη βλαβερά· εἰ δέ τίς μέ φησιν ἄλλα λέγειν ἢ ταῦτα, οὐδὲν λέγει. πρὸς ταῦτα, φαίην ἄν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἢ πείθεσθε Ἀνύτῳ ἢ μή, καὶ ἢ ἀφίετέ με ἢ μή, ὡς ἐμοῦ οὐκ ἂν ποιήσαντος ἄλλα, οὐδʼ εἰ μέλλω πολλάκις τεθνάναι.μὴ θορυβεῖτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἀλλʼ ἐμμείνατέ μοι οἷς ἐδεήθην ὑμῶν, μὴ θορυβεῖν ἐφʼ οἷς ἂν λέγω ἀλλʼ ἀκούειν· καὶ γάρ, ὡς ἐγὼ οἶμαι, ὀνήσεσθε ἀκούοντες. μέλλω γὰρ οὖν ἄττα ὑμῖν ἐρεῖν καὶ ἄλλα ἐφʼ οἷς ἴσως βοήσεσθε· ἀλλὰ μηδαμῶς ποιεῖτε τοῦτο. εὖ γὰρ ἴστε, ἐάν με ἀποκτείνητε τοιοῦτον ὄντα οἷον ἐγὼ λέγω, οὐκ ἐμὲ μείζω βλάψετε ἢ ὑμᾶς αὐτούς· ἐμὲ μὲν γὰρ οὐδὲν ἂν βλάψειεν οὔτε Μέλητος οὔτε Ἄνυτος—οὐδὲ γὰρ ἂν δύναιτο—οὐ γὰρ οἴομαι θεμιτὸν εἶναι ἀμείνονι ἀνδρὶ ὑπὸ χείρονος βλάπτεσθαι. ἀποκτείνειε μεντἂν ἴσως ἢ ἐξελάσειεν ἢ ἀτιμώσειεν
Transliteration
kai ean tis hymōn amphisbētēsē kai phē epimeleisthai, ouk euthys aphēsō auton oudʼ apeimi, allʼ erēsomai auton kai exetasō kai elenxō, kai ean moi mē dokē kektēsthai aretēn, phanai de, oneidiō hoti ta pleistou axia peri elachistou poieitai, ta de phaulotera peri pleionos. tauta kai neōterō kai presbyterō hotō an entynchanō poiēsō, kai xenō kai astō, mallon de tois astois, hosō mou engyterō este genei. tauta gar keleuei ho theos, eu iste, kai egō oiomai ouden pō hymin meizon agathon genesthai en tē polei ē tēn emēn tō theō hypēresian. ouden gar allo prattōn egō perierchomai ē peithōn hymōn kai neōterous kai presbyterous mēte sōmatōn epimeleisthai mēte chrēmatōn proteron mēde houtō sphodra hōs tēs psychēs hopōs hōs aristē estai, legōn hoti ouk ek chrēmatōn aretē gignetai, allʼ ex aretēs chrēmata kai ta alla agatha tois anthrōpois hapanta kai idia kai dēmosia. ei men oun tauta legōn diaphtheirō tous neous, tautʼ an eiē blabera ei de tis me phēsin alla legein ē tauta, ouden legei. pros tauta, phaiēn an, ō andres Athēnaioi, ē peithesthe Anytō ē mē, kai ē aphiete me ē mē, hōs emou ouk an poiēsantos alla, oudʼ ei mellō pollakis tethnanai.mē thorybeite, ō andres Athēnaioi, allʼ emmeinate moi hois edeēthēn hymōn, mē thorybein ephʼ hois an legō allʼ akouein kai gar, hōs egō oimai, onēsesthe akouontes. mellō gar oun atta hymin erein kai alla ephʼ hois isōs boēsesthe alla mēdamōs poieite touto. eu gar iste, ean me apokteinēte toiouton onta hoion egō legō, ouk eme meizō blapsete ē hymas autous eme men gar ouden an blapseien oute Melētos oute Anytos—oude gar an dynaito—ou gar oiomai themiton einai ameinoni andri hypo cheironos blaptesthai. apokteineie mentan isōs ē exelaseien ē atimōseien
Translation
यदि आप में से कोई विवाद करे और कहे कि मैं देखभाल करता हूँ, तो मैं तुरंत उसे नहीं छोड़ूँगा और न ही वहाँ से जाऊँगा, बल्कि मैं उससे पूछूँगा और उसकी परीक्षा लूँगा और उसे प्रमाणित करूँगा, और यदि मुझे यह नहीं लगेगा कि उसने गुण प्राप्त कर लिए हैं, तो मैं कहूँगा कि वह सबसे मूल्यवान चीजों को सबसे तुच्छ चीजों के लिए करता है, और सबसे तुच्छ चीजों को अधिक मूल्यवान चीजों के लिए। मैं यह सब किसी भी युवा और वृद्ध से, चाहे वह विदेशी हो या नागरिक, विशेष रूप से नागरिकों से, जितना मैं निकटता से जानता हूँ, करूँगा। क्योंकि यह भगवान का आदेश है, आप जानते हैं, और मुझे लगता है कि आपके लिए शहर में इससे बड़ा कोई लाभ नहीं हो सकता, सिवाय इसके कि मैं भगवान की सेवा करूँ। क्योंकि मैं और कुछ नहीं करता, बल्कि आप और युवाओं और वृद्धों को यह समझाने की कोशिश करता हूँ कि उन्हें अपने शरीरों या धन की देखभाल करने से पहले अपनी आत्मा की देखभाल करनी चाहिए, ताकि वह सबसे अच्छी हो, यह कहते हुए कि गुण धन से उत्पन्न नहीं होते, बल्कि गुण से धन और अन्य सभी अच्छे चीजें मनुष्यों के लिए, व्यक्तिगत और सार्वजनिक दोनों के लिए उत्पन्न होती हैं। यदि मैं यह कहकर युवाओं को नष्ट कर रहा हूँ, तो ये बातें हानिकारक होंगी; लेकिन यदि कोई कहता है कि मैं इनसे अलग कुछ कहता हूँ, तो वह कुछ नहीं कहता। इसके उत्तर में, मैं कहूँगा, हे एथेनियन पुरुषों, या तो आप अन्यत को मानते हैं या नहीं, और या तो आप मुझे छोड़ते हैं या नहीं, क्योंकि मैं और कुछ नहीं करूँगा, न ही यदि मैं बार-बार मरने वाला हूँ। एथेनियन पुरुषों, शोर मत करो, बल्कि मुझे वह दें जिसकी मुझे आपकी आवश्यकता है, शोर मत करो उन बातों पर जिनके बारे में मैं कहता हूँ, बल्कि सुनो; और क्योंकि, जैसा कि मुझे लगता है, आप सुनकर लाभान्वित होंगे। मैं वास्तव में आपसे कुछ और कहने वाला हूँ और उन बातों पर, जिन पर आप शायद शोर करेंगे; लेकिन ऐसा मत करो। क्योंकि आप जानते हैं, यदि आप मुझे इस प्रकार का होने पर मार डालते हैं, जैसा कि मैं कहता हूँ, तो आप मुझे नहीं, बल्कि खुद को अधिक हानि पहुँचाएँगे; क्योंकि मैं न तो मेलेतोस को और न ही अन्यत को हानि पहुँचा सकता हूँ—वे ऐसा करने में सक्षम नहीं हैं—क्योंकि मुझे लगता है कि एक श्रेष्ठ व्यक्ति को निम्न व्यक्ति द्वारा हानि पहुँचाना उचित नहीं है।
Literal meaning: यदि आप में से कोई विवाद करे और कहे कि मैं देखभाल करता हूँ, तो मैं तुरंत उसे नहीं छोड़ूँगा और न ही वहाँ से जाऊँगा, बल्कि मैं उससे पूछूँगा और उसकी परीक्षा लूँगा और उसे प्रमाणित करूँगा, और यदि मुझे यह नहीं लगेगा कि उसने गुण प्राप्त कर लिए हैं, तो मैं कहूँगा कि वह सबसे मूल्यवान चीजों को सबसे तुच्छ चीजों के लिए करता है, और सबसे तुच्छ चीजों को अधिक मूल्यवान चीजों के लिए। मैं यह सब किसी भी युवा और वृद्ध से, चाहे वह विदेशी हो या नागरिक, विशेष रूप से नागरिकों से, जितना मैं निकटता से जानता हूँ, करूँगा। क्योंकि यह भगवान का आदेश है, आप जानते हैं, और मुझे लगता है कि आपके लिए शहर में इससे बड़ा कोई लाभ नहीं हो सकता, सिवाय इसके कि मैं भगवान की सेवा करूँ।
Explanation
सक्रेटीस का यह उद्धरण आत्मा की देखभाल को धन और शरीर की देखभाल से अधिक महत्वपूर्ण बताता है।
इस उद्धरण में, सक्रेटीस यह स्पष्ट करते हैं कि यदि कोई व्यक्ति उनसे यह कहता है कि वह अपनी देखभाल करता है, तो वह तुरंत उसे छोड़ने या वहाँ से जाने का विचार नहीं करेंगे। इसके बजाय, वह उस व्यक्ति से प्रश्न पूछेंगे, उसकी परीक्षा लेंगे और यह सुनिश्चित करेंगे कि क्या उसने गुणों को प्राप्त किया है। वह यह भी बताते हैं कि लोग अक्सर सबसे मूल्यवान चीजों को तुच्छ चीजों के लिए छोड़ देते हैं। सक्रेटीस का यह विचार है कि हमें अपनी आत्मा की देखभाल करनी चाहिए, क्योंकि गुण धन से उत्पन्न नहीं होते, बल्कि गुणों से ही धन और अन्य अच्छे चीजें प्राप्त होती हैं। वह यह भी कहते हैं कि यदि वह युवाओं को नष्ट कर रहे हैं, तो यह बातें हानिकारक होंगी। अंत में, वह एथेनियन पुरुषों से निवेदन करते हैं कि वे शोर न करें और उनकी बात सुनें, क्योंकि यदि वे उन्हें मार डालते हैं, तो वे खुद को अधिक हानि पहुँचाएंगे।
Source edition (provenance)
perseus:tlg0059.tlg002.perseus-grc2; plato:apology; section 30 part 1; transliteration: greek-transliteration (build)