Chapter 10 · Verse 30
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
प्रल्हादश् चास्मि दैत्यानां कालः कलयताम् अहम् । मृगाणां च मृगेन्द्रोहं वैनतेयश् च पक्षिणाम्
Transliteration
pralhādaś cāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatām aham | mṛgāṇāṃ ca mṛgendrohaṃ vainateyaś ca pakṣiṇām
Translation
मी दैत्यांमध्ये प्रल्हाद आहे; मी काल आहे, जो सर्व गोष्टींचे नियंत्रण करतो. मी प्राण्यांमध्ये मृगेन्द्र आहे आणि पक्ष्यांमध्ये वैनतेय आहे.
Literal meaning: मी दैत्यांमध्ये प्रल्हाद आहे; मी काल आहे, जो सर्व गोष्टींचे नियंत्रण करतो. मी प्राण्यांमध्ये मृगेन्द्र आहे आणि पक्ष्यांमध्ये वैनतेय आहे.
Explanation
दैत्यांमध्ये प्रल्हाद, काल, प्राण्यांमध्ये मृगेन्द्र आणि पक्ष्यांमध्ये वैनतेय यांचा उल्लेख आहे.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण विविध रूपांमध्ये आपल्या अस्तित्वाचे वर्णन करतात. 'दैत्यांमध्ये प्रल्हाद' म्हणजे प्रल्हाद हा भक्तीचा प्रतीक आहे, जो दैत्यांमध्ये असला तरी भक्तीच्या शक्तीने त्याने विजय मिळवला. 'काल' म्हणजे तो शक्ती जो सर्व गोष्टींचे नियंत्रण करतो, म्हणजेच जीवन आणि मृत्यू यांचे चक्र चालवणारा. 'प्राण्यांमध्ये मृगेन्द्र' म्हणजे सिंह, जो प्राण्यांचा राजा आहे, आणि 'पक्ष्यांमध्ये वैनतेय' म्हणजे गरुड, जो सर्व पक्ष्यांचा राजा आहे. या सर्व रूपांमुळे भगवान श्रीकृष्ण हे दर्शवतात की ते सर्वत्र आहेत आणि सर्व गोष्टींचा आधार आहेत.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 10 v 30