Chapter 13 · Verse 27
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
यावत् संजायते किंचित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् । क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद् विद्धि भरतर्षभ
Transliteration
yāvat saṃjāyate kiṃcit sattvaṃ sthāvarajaṅgamam | kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt tad viddhi bharatarṣabha
Translation
യാവത് സഞ്ചയിക്കുന്നു ഏതെങ്കിലും സത്ത്വം, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും. ക്ഷേത്ര-ക്ഷേത്രജ്ഞ സംയോജനം കൊണ്ടാണ്, അതു അറിയുക, ഭാരതർഷഭ.
Literal meaning: എത്രയും സഞ്ചയിക്കുന്നതും ഏതെങ്കിലും സത്ത്വം, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും. ക്ഷേത്ര-ക്ഷേത്രജ്ഞയുടെ സംയോജനം കൊണ്ടാണ്, അതിനെ അറിയുക, ഭാരതർഷഭ.
Explanation
സത്ത്വം നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും, ക്ഷേത്ര-ക്ഷേത്രജ്ഞ സംയോജനം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, സത്ത്വം എന്നത് നിലനിൽക്കുന്നവ (സ്ഥാവര)യും ചലിക്കുന്നവ (ജംഗമ)യും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വിഭാഗത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. 'ക്ഷേത്ര' എന്നത് ശരീരം അല്ലെങ്കിൽ ഭൗതിക ലോകത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, 'ക്ഷേത്രജ്ഞ' എന്നത് ആത്മാവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംയോജനം വഴി സത്ത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതായത്, ആത്മാവും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സത്ത്വത്തിന്റെ ഉല്പത്തി കാരണം ആണ്. ഈ ആശയം, ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധതയും ശരീരത്തിന്റെ പരിമിതികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ സംയോജനം മനസ്സിലാക്കുന്നത്, ആത്മാവിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 27