Chapter 13 · Verse 27
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
यावत् संजायते किंचित् सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् । क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् तद् विद्धि भरतर्षभ
Transliteration
yāvat saṃjāyate kiṃcit sattvaṃ sthāvarajaṅgamam | kṣetrakṣetrajñasaṃyogāt tad viddhi bharatarṣabha
Translation
ज्यापर्यंत काहीतरी सत्त्व उत्पन्न होते, स्थावर आणि जंगम यांचा संबंध क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यात आहे, हे समजून घे.
Literal meaning: ज्यापर्यंत काहीतरी सत्त्व उत्पन्न होते, स्थावर आणि जंगम यांचा संबंध क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यात आहे, हे समजून घे.
Explanation
सत्त्व उत्पन्न होण्याच्या प्रक्रियेत स्थावर आणि जंगम यांचा संबंध क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यात आहे.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण सांगतात की, सत्त्व म्हणजेच जीवनातील गुणधर्म, हे स्थावर (जसे की झाडे, पर्वत) आणि जंगम (जसे की प्राणी, मनुष्य) यांच्यातील संबंधातून उत्पन्न होते. 'क्षेत्र' म्हणजे शरीर किंवा भौतिक जग, आणि 'क्षेत्रज्ञ' म्हणजे आत्मा किंवा त्या क्षेत्राचा जाणकार. या दोन्हींचा संबंध म्हणजेच जीवनातील विविध अनुभव आणि परिस्थिती. जेव्हा सत्त्व उत्पन्न होते, तेव्हा ते या दोन्ही घटकांच्या एकत्रित क्रियाकलापातून होते. हे समजून घेतल्यास, आपल्याला जीवनाच्या गूढतेचा आणि आत्मज्ञानाचा अनुभव येतो.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 27