Chapter 14 · Verse 9
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
सत्त्वं सुखे संजयति रजः कर्मणि भारत । ज्ञानम् आवृत्य तु तमः प्रमादे संजयत्य् उत
Transliteration
sattvaṃ sukhe saṃjayati rajaḥ karmaṇi bhārata | jñānam āvṛtya tu tamaḥ pramāde saṃjayaty uta
Translation
सत्त्व सुखात आनंद देतो, रज कर्मात कार्यरत करतो, भारत. ज्ञानाने आवृत झाल्यावर, तमः प्रमादात आनंद देतो.
Literal meaning: सत्त्व सुखात संजीवनी देतो, रज कर्मात कार्यरत करतो, हे भारत. ज्ञानाने आवृत झाल्यावर, तमः प्रमादात आनंद देतो.
Explanation
सत्त्व आनंद देतो, रज कार्यात गुंतवतो, आणि ज्ञानाच्या अभावात तमः प्रमादात आनंद मिळतो.
या श्लोकात तीन गुणांचे वर्णन केले आहे: सत्त्व, रज आणि तम. सत्त्व गुण म्हणजे शुद्धता, आनंद आणि ज्ञान. जेव्हा व्यक्ती सत्त्व गुणांनी प्रभावित असतो, तेव्हा तो सुखात आणि आनंदात राहतो. रज गुण म्हणजे क्रियाशीलता, उत्साह आणि कर्म. हा गुण व्यक्तीला कार्यात गुंतवतो, म्हणजे तो काम करण्यास प्रवृत्त करतो. आणि तम गुण म्हणजे अज्ञान, प्रमाद आणि निष्क्रियता. जेव्हा ज्ञानाचा अभाव असतो, तेव्हा व्यक्ती तम गुणांनी प्रभावित होतो, ज्यामुळे तो प्रमादात आणि निष्क्रियतेत राहतो. या श्लोकात सांगितले आहे की, सत्त्व गुणामुळे आनंद मिळतो, रज गुणामुळे कामात गुंतवले जाते, आणि ज्ञानाच्या अभावामुळे तम गुणामुळे प्रमादात आनंद मिळतो.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 14 v 9