Chapter 18 · Verse 15
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
शरीरवाङ्मनोभिर् यत् कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः
Transliteration
śarīravāṅmanobhir yat karma prārabhate naraḥ | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ
Translation
जिस कर्म को मनुष्य अपने शरीर, वाणी और मन से प्रारंभ करता है, उसके लिए ये पाँच कारण होते हैं, चाहे वह उचित हो या विपरीत।
Literal meaning: जिस कर्म को शरीर, वाणी और मन से मनुष्य प्रारंभ करता है, उसके लिए ये पाँच कारण होते हैं, चाहे वह न्याय्य हो या विपरीत।
Explanation
मनुष्य द्वारा किए गए कर्मों के पीछे पाँच कारण होते हैं।
भगवद गीता के इस श्लोक में यह बताया गया है कि जब भी कोई व्यक्ति अपने शरीर, वाणी और मन से कोई कर्म करता है, तो उसके पीछे पाँच कारण होते हैं। ये कारण कर्म के उचित या विपरीत होने से संबंधित नहीं होते। यह श्लोक हमें यह समझाता है कि हमारे कार्यों के पीछे विभिन्न कारक होते हैं, जैसे कि हमारी इच्छाएँ, ज्ञान, परिस्थितियाँ, और हमारे द्वारा किए गए निर्णय। यह विचार हमें अपने कार्यों के प्रति अधिक जागरूक बनाता है और यह सोचने पर मजबूर करता है कि हम अपने कर्मों को कैसे और क्यों करते हैं।
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 18 v 15