Chapter 18 · Verse 38
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
विषयेन्द्रियसञ्योगाद् यत् तद् अग्रेमृतोपमम् । परिणामे विषम् इव तत् सुखं राजसं स्मृतम्
Transliteration
viṣayendriyasañyogād yat tad agremṛtopamam | pariṇāme viṣam iva tat sukhaṃ rājasaṃ smṛtam
Translation
विषय आणि इंद्रियांच्या संयोगामुळे जे सुख मिळते, ते प्रारंभात अमृतासमान असते; पण परिणामात ते विषासमान असते. हे राजस सुख म्हणून ओळखले जाते.
Literal meaning: विषय आणि इंद्रियांच्या संयोगामुळे जे, ते प्रारंभात अमृतासमान आहे. परिणामात विषासमान आहे, हे राजस सुख म्हणून स्मरण केले जाते.
Explanation
विषय आणि इंद्रियांच्या संयोगाने मिळणारे सुख प्रारंभात चांगले वाटते, पण शेवटी ते दुखदायी ठरते.
भगवद गीतेतील या श्लोकात विषय आणि इंद्रियांच्या संयोगामुळे मिळणाऱ्या सुखाचे स्वरूप स्पष्ट केले आहे. प्रारंभात हे सुख अमृतासमान, म्हणजेच अत्यंत आनंददायी वाटते, पण त्याचा परिणाम म्हणजे तो दीर्घकाळ टिकत नाही आणि शेवटी तो विषासमान, म्हणजेच दुखदायी ठरतो. हे राजस सुख म्हणून ओळखले जाते कारण हे सुख भौतिक वस्तूंवर आधारित असते आणि त्यामुळे ते तात्पुरते असते. या श्लोकातून आपल्याला शिकवले जाते की, भौतिक सुखांच्या मागे धावणे आणि त्यातच समाधान शोधणे हे धोकादायक असू शकते, कारण ते अंततः दुःखातच समाप्त होते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 18 v 38